‘Werkende AOW’er zit anderen in weg’

Het kabinet wil dat werkgevers 65-plussers langer in dienst houden. Het plan is funest voor jongeren en senioren, zegt vakbond CNV.

Minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken, PvdA) wil het voor werkgevers aantrekkelijker maken om AOW’ers in dienst te nemen of te houden. Volgens de vakbonden gaat dat niet lukken zonder andere werknemers in de weg te zitten.

1 Wat is het plan van Asscher voor AOW’ers?

Als 65-plussers nu doorwerken, is dat vaak op een los contract dat steeds maar weer verlengd kon worden. Asscher, die als minister later graag herinnerd wil worden om zijn inspanningen voor ‘fatsoenlijk werk’, wil dat de AOW’ers vaker gewoon in dienst worden genomen en onder de cao vallen – en dan ook minstens het minimumloon verdienen. Maar dan moeten ze wel rechten inleveren. Bijvoorbeeld de doorbetaling van twee jaar loon als ze ziek worden. Dat wordt in de nieuwe wet, die in 2016 moet ingaan, maximaal zes weken.

Asscher denkt dat hij daarmee de belangrijkste belemmering voor werkgevers heeft weggehaald om ouderen in vaste dienst te nemen. Zijn ministerie gaat ervan uit dat het goed is voor Nederland als de ervaring van ouderen niet te snel verloren gaat. En voor de ouderen zelf kan het gezond en prettig zijn. Belangrijk is wel: ze hóeven niet. Als ze de pensioengerechtigde leeftijd bereiken, stopt hun contract vanzelf. Als ze daarna doorgaan, komt er – in overleg – een nieuw contract.

2 Wat vinden werkgevers en vakbonden ervan?

Werkgeversvereniging VNO-NCW is tevreden met het wetsvoorstel. De vakbonden zijn kwaad, ze maken zich veel zorgen over de andere werknemers. CNV-voorzitter Maurice Limmen vindt het plan van Asscher „echt onbegrijpelijk” en noemt het „volstrekt funest”. „Het gaat leiden tot verdringing. Het doemscenario is dat je op je vijfenvijftigste je baan verliest, jaren werkloos blijft en straks op je zevenenzestigste weer vooruitzicht krijgt op een of ander baantje.” Hij denkt dat jongeren en vooral ook 55-plussers de dupe worden van de nieuwe wet, omdat zij fors duurder zijn dan de AOW’ers. Vakcentrale FNV vindt dat het kabinet Rutte II zich nu juist veel meer zou moeten inspannen voor werkloze ouderen die nog niet met pensioen kunnen gaan.

3 Hoe gaat het met die 55-plussers op de arbeidsmarkt?

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) gaf Nederland er afgelopen voorjaar een groot compliment voor: de werkloosheid onder ouderen lag met 4,7 procent onder het OESO-gemiddelde van 6 procent. De arbeidsparticipatie van Nederlanders tussen de 55 en 64 jaar was bijna 60 procent, in andere OESO-landen is dat gemiddeld 54 procent. Maar uit de meest recente werkloosheidscijfers blijkt dat het aantal ww-uitkeringen daalt onder alle groepen, behalve die van de 55-plussers.

4 Hoe wil Asscher voorkomen dat anderen de dupe worden zijn idee?

Werkgevers worden verplicht om bij reorganisaties als eerste de doorwerkende AOW’ers te ontslaan. Ze hoeven AOW’ers ook niet meer werkuren geven als die hier om vragen. Die AOW’ers hebben al een uitkering waarmee ze zouden moeten kunnen rondkomen, het geld uit werk is extra. Asscher denkt ook dat de meeste AOW’ers daardoor ook genoegen zullen nemen met weinig uren.

5 Wie zijn de AOW’ers die blijven doorwerken?

Vooral zelfstandigen, blijkt uit cijfers van het CBS. Van de 112.000 AOW’ers die nu werk hebben, is bijna 70.000 zelfstandige. De werkende AOW’ers zijn ook in overgrote meerderheid man (bijna 90.000). En wat vooral opvalt uit de statistieken: er zijn steeds meer 65-plussers die niet stoppen met werken. In 2001 waren ze nog maar met 34.000, in 2009 al met 83.000. Er is in korte tijd ook veel veranderd voor ouderen op de arbeidsmarkt, vooral door het afschaffen van VUT-regelingen. En het beeld in Nederland over ouderen-aan-het-werk veranderde: het is steeds normaler geworden om te blijven werken. Toch bleek uit het OESO-onderzoek dat Nederland daarin achterblijft bij andere OESO-landen: gemiddeld is de arbeidsparticipatie van 65-plussers in de OESO ruim 19 procent, in Nederland rond de 13 procent.

6 Is Asschers idee voor de AOW’ers helemaal nieuw?

Nee. Het vorige kabinet, zonder de PvdA van Asscher, wilde ‘vrijwillig langer doorwerken na de AOW-gerechtigde leeftijd’ ook aantrekkelijker maken. Op een nieuwjaarsreceptie in 2012 van de koepelorganisatie Koninklijk Nederlands Vervoer (KNV) kreeg Asschers voorganger op Sociale Zaken Henk Kamp (VVD) het idee aangereikt om de periode van doorbetaling bij ziekte stevig te verkorten. Kamp beloofde dat de vervoerders hun voorstel zouden terugzien in een nieuwe wet. Rutte I viel een paar maanden later. Over die doorbetaling wordt nu een oude belofte ingelost.