Piketty is niet de held van links, maar van rechts

De ongelijkheid neemt toe en dat komt door de hoge belasting op arbeid, schrijft Sebastien Valkenberg.

Eigenlijk is het vreemd dat Thomas Piketty de held van links is. Ongetwijfeld juicht links hem aanstaande woensdag weer toe, als de Franse econoom in de Tweede Kamer over ongelijkheid spreekt, op uitnodiging van de Kamercommissie Financiën. Verwacht vooral veel instemmend geknik bij PvdA, SP en GroenLinks.

Toegegeven, Piketty heeft zelf alle aanleiding gegeven tot die innige omarming. Met Le Capital au XXIe siècle (2014) heeft hij in zijn eentje voor elkaar gekregen wat links maar niet lukte: ongelijkheid op de politieke agenda zetten. Die zou de afgelopen jaren fors zijn toegenomen, hoewel onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) deze zomer anders uitwees.

Hoe dan ook: Piketty acht het tijd voor actie. „We moeten nuchter nadenken over de basiswaarden van onze democratie en welke middelen we willen gebruiken om die waarden te verdedigen”, zei hij dit voorjaar in dagblad Trouw. „Een progressieve belasting is zo'n middel, net als onderwijs.” Daarnaast moet er een wereldwijde vermogensbelasting komen, oplopend tot 2 procent.

Logisch dat Piketty wordt gezien als een moderne Robin Hood.

Pikettys aanpak komt voort uit een fixatie op de winst uit vermogen. Die is de laatste jaren gegroeid – in elk geval harder dan de winst uit arbeid. Wie zijn bezit wil vergroten, doet er dus verstandig aan te investeren, want dat levert meer op dan werken. Dat is in het voordeel van de rijken. Investeren immers, vereist een al bestaand vermogen om te investeren.

De winst uit vermogen is dus groter dan de winst uit arbeid. Het verschil kun je aanpakken door de winst uit vermogen te verkleinen. Zo zien PvdA-voorzitter Hans ‘nivelleren is een feestje’ Spekman en al die anderen pleitbezorgers van een Dagobert Duckbelasting het graag.

In dat geval worden de rijken iets minder rijk. Maar waarom zou je dat willen?

Hun rijkdom is alleen een doorn in het oog als ongelijkheid het grote kwaad is. Maar lijdt iemand die amper te eten heeft echt aan andermans rijkdom? Of wordt hij gekweld door armoede? Inderdaad, dat laatste.

Op deze manier geeft de formule van Piketty aanleiding tot een hele andere politiek – een rechtse, zo je wilt.

Immers, vermogen om te investeren heeft de gewone man niet of nauwelijks; zijn welvaart moet hij uit werk zien te halen. Dat is alleen steeds lastiger geworden.

Vorig jaar meldde het CBS dat de lonen al sinds het tweede kwartaal van 2010 zijn achterbleven bij de inflatie. Het kleine beetje loonsverhoging dat werknemers kregen, vrat de geldontwaarding meteen weer op.

Aan dit scenario is voorlopig een eind gekomen, maar niet doordat werkgevers zijn gestopt met loonmatiging. Inflatie dreigt plaats te maken voor deflatie. Op die manier is het geen kunst om de salarissen relatief hard te laten stijgen.

De grote boosdoener is dus niet zozeer de winst uit vermogen, maar de winst uit arbeid.

Laten we het concreet maken. In een recent stuk op webkrant De Correspondent ontmaskert journalist Rutger Bregman zes economische mythes. Eén van die mythes is dat je loon naar werk krijgt. De gemiddelde werknemer kent de mythe.

En dan roomt de overheid de welvaart ook nog eens af. Anderhalve maand geleden schreef het CBS: „Als aandeel van de totale belastingopbrengsten is de belasting op arbeid in Nederland gestegen van 48,3 procent in 2001 tot 57,5 procent in 2012. Op Zweden na is er momenteel geen land in Europa dat relatief zoveel belasting op arbeid heft en nergens steeg dit aandeel zo snel als in Nederland.”

Als de relatie tussen werk en beloning steeds losser wordt, kun je twee dingen doen. Je kunt die relatie opgeven of proberen te herstellen.

De tweede optie motiveert meer. Denk maar eens aan de alleenstaande moeder met twee schoolgaande kinderen. Die moet zich inmiddels een behoorlijke schlemiel vinden.

Want is er aan de hand? Onlangs rekende de website Das Kapital voor wat zij verdient als ze vier dagen per week werkt voor het minimumloon: maandelijks 2.045 euro.

Dan doet haar werkloze buurvrouw het een stuk beter. Ook die is alleenstaand en heeft twee kinderen, maar zit in de bijstand. En krijgt volgens Das Kapital 2.226 euro per maand. Netto.

Zowat alles is lucratiever dan werken. Tijd om daar iets aan te doen. Tot nog toe ging de discussie hoofdzakelijk over de winst uit vermogen, over de vraag of er wel of geen Dagobert Duck-belasting moet worden geheven. Maar de discussie zou moeten gaan over de winst uit arbeid. Verlaging van de belasting op arbeid, een haircut van de verzorgingsstaat.

Als Piketty zijn eigen formule serieus neemt, zet hij díe onderwerpen op de agenda als hij naar Nederland komt.