Ouders waren woedend

Wie Luc Wodzicki

Waar Leipzig, 14 maart, Oost-Duitsland

Wat Geschiedenisstudent

Als ik denk aan mijn kindertijd, denk ik aan de leegstaande ruines die niet gered werden omdat de verwachte investeerders uit het Westen niet kwamen. Het systeem was veranderd, maar de mensen niet. Mijn ouders waren daar woedend om. Bijvoorbeeld als mijn moeder op school moest komen om te horen dat ik een vrijdenker was omdat ik iets anders getekend had dan de andere kinderen.

Als mensen nu over de DDR praten, vergeten ze vaak dat het er niet alleen om ging dat de staat je privéleven controleerde, maar ook om de kansen die een mens nooit kreeg. Het gaat om het leven dat niet geleefd kon worden.

De DDR was een onrechtstaat, een dictatuur. Wie iets anders zegt, liegt. Wie het niet uitspreekt, is een lafaard. Velen zeggen nu dat ze in de DDR ook een mooi leven hadden en dat ‘niet alles slecht was’. Dat maakt mij woedend. Uiteindelijk zijn voor de waardering niet de kleinigheden die sommigen nu koesteren doorslaggevend, maar de verschrikkelijke prijs die velen daarvoor moesten betalen.

Vooral de mensen in Oost-Duitsland zoeken nu een nieuwe identiteit. Helaas is de eenvoudigste weg jezelf te definiëren door je tegen anderen af te zetten, met veel xenofobie als gevolg. Het gevaarlijke nationalisme dat nu de kop op steekt, verdoezelt de werkelijke problemen na de Wende.

Ik ben er zeker van dat het over 25 jaar geen rol meer speelt of je in het oosten of in het westen van Duitsland geboren bent. De geschiedenis kent geen happy end. De DDR-dictatuur viel om omdat mensen twijfelden en omdat ze de moed hadden dat te zeggen. Ik kan niet in de toekomst kijken, maar ik hoop dat Duitsland een open samenleving zal zijn met veel twijfelaars en veel moedigen, opdat de mensen nooit de heersers, maar de heersers de mensen vrezen.