‘Miljonairs mogen best vertrekken’

Kamerlid GroenLinks pleit voor ‘echte nivellering’: hogere belasting voor de ‘hyperrijken’.

De timing is ironisch. De komst van Thomas Piketty, komende woensdag, valt samen met de lancering van de Quote 500. Op de dag dat de jaarlijkse multimiljonairslijst verschijnt, bezoekt de Franse econoom de Tweede Kamer om zijn veel bewierookte studie naar groeiende ongelijkheid tussen arm en rijk toe te lichten.

Aan de vooravond van dat bezoek, komt GroenLinks-Kamerlid Jesse Klaver met een serie voorstellen om de rijkste Nederlanders aanzienlijk zwaarder te belasten. Geheel geïnspireerd op Piketty. „De hyperrijken van Nederland mogen niet langer de dans ontspringen.”

Klaver (28), die het initiatief nam om de Fransman uit te nodigen, brengt zijn ‘Nieuwe Nivelleringspolitiek’ als inbreng voor de grondige hervorming van het belastingstelsel. Daarover startte staatssecretaris Wiebes (Financiën, VVD) onlangs zijn dialoog met alle Kamerfracties.

Wat is dat, nieuwe nivelleringspolitiek?

„Tot nu toe ging nivelleren vooral over de verschillen tussen midden- en lagere inkomens. Die worden bij elk begrotingsoverleg heel precies berekend: de bekende koopkrachtplaatjes, waarbij de ene groep er twee tientjes per maand bij krijgt en de andere 15 euro minder krijgt.

Deze jaarlijkse discussie op de vierkante centimeter heeft ons het zicht op de grote trend ontnomen. En hoewel Piketty niet de Nederlandse situatie heeft onderzocht bestaat die trend ook in Nederland: terwijl de meeste Nederlanders keihard moeten werken om rond te komen, worden de échte rijken steeds rijker. De rijkste 2 procent bezit een derde van ons vermogen: 390 miljard euro. De onderste 60 procent, 4,5 miljoen huishoudens, bezit 1 procent.

En het ergste is: die toplaag betaalt hoegenaamd geen belasting. Zij maken er een sport van om dat niet te doen en ze lachen erom. Echt nivelleren zou tot een eerlijker verdeling moet leiden. Laat die Quote 500-gasten gewoon eerlijk belasting betalen. Dat geld kunnen we gebruiken om de belasting op werk te verlagen.”

De kritiek op Piketty is dat hij pensioenvermogens niet mee weegt. Die zijn in Nederland omvangrijk. Wat is uw definitie van grote vermogens?

„Terecht. Ook ik reken pensioenen niet mee. Pensioen is uitgesteld loon en is niet vrij beschikbaar geld.”

Wat gaat u Piketty als eerste vragen volgende week?

„Piketty vindt dat je met de hele wereld afspraken moet maken voor het zwaarder belasten van grote vermogens. In wezen pleit hij dus voor één wereldregering. Dat is net zoiets al pleiten voor wereldvrede! Ik wil in eigen huis beginnen. Zolang die wereldorde er niet is, wil ik van hem weten: wat kunnen nationale staten nu al kunnen doen in het aanpakken van ongelijkheid?”

Piketty zelf noemt zijn voorstellen op dit punt utopisch.

„Om te beginnen zal Europa inderdaad verder moeten integreren om dit gedaan te krijgen. Maar ik vind dat we niet moeten wachten op wat andere landen doen. We moeten vanuit onze eigen idealen handelen. Nee, dat is niet het braafste jongetje van de klas spelen, die goed doet wat de meester opdraagt. We moeten koploper zijn, niet de norm volgen, maar de norm stellen. Wie weet krijgt dat dan navolging.”

Veel gehoord tegenargument voor hogere vermogensbelasting is dat kapitaal massaal uit Nederland zal wegstromen.

„Ik erger me aan de dictatuur van de economie: politici die zich laten leiden door de angst van de markt. Niet omdat we ergens in geloven, besluiten we om iets wel of niet te doen, maar om wat de economische consequenties zouden zijn. Pas op voor de toorn van de financiële markten!

Ik denk overigens dat het wel mee zal vallen met de vlucht van rijke Nederlanders. En zelfs als miljonairs dat zouden doen, zoals Gérard Dépardieu die van Frankrijk naar Rusland emigreerde, zou ik zeggen: toedeledoki!

Een land moet geregeerd worden op basis van waarden en principes, niet op basis van angst.”

Behoudt Nederland door uw plan wel een prettig vestigingsklimaat?

„Nog zo’n dooddoener. Een goed vestigingsklimaat draait niet alleen om geld, ook om het niveau van scholing, infrastructuur, cultureel aanbod, natuur, etc cetera. Neem ASML. Dat heeft ongetwijfeld een aantrekkelijke ruling met de fiscus maar zit wel in de Brainport Eindhoven omdat daar goede en slimme toeleveranciers zitten. Dat soort bedrijven, die echt wat toevoegen aan kennis en economische waarde, zullen hier heus willen blijven en daar moeten we voor open staan.

Aan de andere kant heeft Nederland ook twaalfduizend brievenbusmaatschappijen, die nul of nauwelijks medewerkers hebben. Die zitten hier alleen om zo min mogelijk belasting te betalen. Zie SAB Miller, de Zuid-Afrikaanse brouwer met z’n beheermaatschappij in Nederland waar louter om fiscale redenen alle merken zijn gedeponeerd. Die wil ik hier helemaal niet hebben.”

Die bedrijven houden hier wel duizenden juristen, fiscalisten en bankiers aan het werk.

„Sorry, maar ik ben er niet om de werkgelegenheid op de Zuidas in stand te houden. Dit soort bedrijven zit hier om volstrekt onrechtvaardige redenen. Daar moet Nederland niet aan willen meewerken.”