Japan en Nederland bestrijden de hackers

Om cyberaanvallen af te slaan gaan Nederland en Japan meer samenwerken. Groot geld is er nog niet mee gemoeid.

Foto Robin Utrecht

Het is een nachtmerrie voor de Japanners. Als over zes jaar de Olympische Spelen in hun land worden gehouden, dreigt er één rampscenario: dat Chinese hackers erin slagen elektriciteit, vervoer of internet plat te leggen. Japan, dat zich nog steeds beschouwt als een van de belangrijkste technologische powerhouses, staan dan voor de hele wereld voor paal. Vernederd door de grote, grillige buurman China.

Het zou goed kunnen dat Nederlandse bedrijven en instellingen als KPN, TNO, en energienetwerkbedrijf Alliander gaan helpen om zo’n ramp te voorkomen. Japanse en Nederlandse consortia waarin genoemde bedrijven samenwerken, sloten afgelopen week in een zakencentrum in Tokio een overeenkomst. Ze gaan meer kennis en trainingen op het gebied van cyber-security uitwisselen.

Niet dat dit voor het Nederlandse bedrijfsleven binnen afzienbare tijd groot geld oplevert. „Maar de overeenkomst kan Nederlandse bedrijven wel in een gunstiger positie brengen voor bijvoorbeeld Tokyo 2020”, zegt voormalig luchtmacht-officier Jouke Eikelboom. Hij tekende namens de non-profitorganisatie ENCS (European Network for Cybersecurity) voor de samenwerking met de Japanse instelling voor cybersecurity CSSC.

Meer missie dan handel

De overeenkomst typeert de handelsmissie van zo’n 120 bedrijven en instellingen die deze week in het kielzog van de koning Japan aandeed. Er was meer missie dan handel. Grote contracten werden niet gesloten, zoals onder leiding van minister Ploumen deze week in China wel gebeurde (contracten ter waarde van een half miljard, vooral door orders voor chip-fabrikant ASML). De afspraak dat pionier/ondernemer Daan Roosegaarde met bouwbedrijf Heijmans verlichte fietspaden in Kyoto gaat aanleggen, was één van de concreetste in Japan.

De missie in Japan was georganiseerd rond thema’s als „gezond ouder worden”, „slimme mobiliteit”, „agro-innovatie” en windenergie. Tijdens seminars en bijeenkomsten ging het veel over „kennis uitwisselen”, „kansen creëren” en „voorsorteren”. Enkele universiteiten waren meegereisd, net als Buurtzorg Nederland. Politici als minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) schoven gisteren aan bij de CEO-bijeenkomst van Japanse en Nederlandse bazen. Koenders gaat een vervolgconferentie over cybersecurity organiseren, volgend jaar in Nederland.

De overeenkomst van ENCS met de Japanse CSSC was er zonder de handelsmissie ook wel gekomen. Toch gelooft Eikelboom in dit soort missies. „Ze bieden bij uitstek de gelegenheid om bestaande contacten te versterken en te kijken waar je sterke en zwakke kanten kunt combineren.” Zo zegt terrorisme-expert Rob de Wijk, die namens het samenwerkingverband The Hague Security Delta (een netwerk van gemeenten, bedrijven en instellingen) ook van de partij was: „De Japanners zijn qua cybersecurity sterk in de breedte, wij in de diepte. Daarin vinden we elkaar en vullen we elkaar aan.”

Kwetsbaarheid

Japan heeft onder meer op het gebied van vervoer, watervoorziening, elektriciteit en financieel verkeer diverse voorzorgmaatregelen getroffen tegen hackers. In Nederland is deze bescherming beperkt tot vooral banken en elektriciteit, maar de apparatuur hier is wel meer ontwikkeld, zeggen experts als Eikelboom. Een voorbeeld daarvan zijn de ‘smart meters’ die het elektriciteitsverkeer volgen.

„Onder de brede aanpak van Japan zit een gevoel van urgentie”, zegt Eikelboom. „Japanners zijn zich meer bewust van hun kwetsbaarheid. Daar kunnen wij van leren.” Behalve de nabijheid van het grote China hebben rampen als aardbevingen dat gevoel van kwetsbaarheid alleen maar vergroot. Nederland kent als grootste tegenslag ‘slechts’ de Diginotar-crisis. In de zomer van 2011 raakten veel overheidssites zwaar ontregeld, waarschijnlijk door een hack uit Iran.

De samenwerking met Japan moet meereizende ministers als Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) er ook van doordringen dat er meer geld in dit soort projecten moet worden gestopt. De Japanse instelling waarmee deze week de overeenkomst werd gesloten, wordt voor ongeveer 16 miljoen euro gefinancierd door de Japanse overheid. Eikelbooms organisatie wordt betaald uit ledenbijdragen zoals van KPN. „Daardoor kunnen de Japanners bijvoorbeeld trainingen veel goedkoper aanbieden dan wij dat doen”, zegt Eikelboom. „Het is goed om het daar bij ons nog eens over te hebben.”