Hallo, windvanen in Den Haag!

Een modern, hoogopgeleid mens weet zich te beheersen. Althans, dat is het idee. Vandaar dat zoveel topmensen hardlopen. Hoort tegenwoordig gewoon bij de ongeschreven functie-eisen: ‘Mensen, ik ben niet alleen succesvol met mijn geest, maar ik weet ook mijn lichaam uitstekend op orde te houden.’ Lichamelijke zelfbeheersing als teken van bredere geestelijke kracht.

Je zou dus verwachten dat de moderne, hoogopgeleide mensen in de Tweede kamer (we hebben het over 95 procent van de Kamer) zich ook weten te beheersen. Dat ze haarfijn doorhebben hoe het politieke proces werkt. Dat ze weten dat de recente geschiedenis vol zit met het politieke equivalent van gebrekkige zelfbeheersing waarvan de rekening altijd komt: namelijk het uitdelen van belastingkadootjes voor iets dat politiek hip is (denk aan duurzaamheid, emancipatie, innovatie, ondernemerschap en Hardwerkende Hederlanders).

Net zoals elk mens weet dat veel eten, veel alcohol drinken en niet sporten gelijk staat aan dik worden, weten parlementariërs en bewindslieden dat een belastingkadootje gelijk staat aan ellende. Want telkens blijkt dat Nederlanders massaal gebruik maken van het kado, dat de overheid schrikt van het succes en de inkomsten helemaal niet kan missen. En dat het kado dan moet worden teruggedraaid. Dag belastingvoordeel. Tot begrijpelijke ergernis van de mensen die er gebruik van maken. Hiervan worden kiezers nou cynisch over de politiek. Het verbaast mij dat politici in Den Haag maar gulzig die belastingtaart in de mond blijven proppen, terwijl ze deze analyse delen.

Dit was de week van de rekening. In tweevoud. De in 2008 ingevoerde belastingvoordelen voor energiezuinige leaseauto’s blijken een te groot succes. Staatssecretaris Wiebes (VVD) krijgt daardoor nu te weinig belastinggeld binnen. Dus moet de belasting op leaseauto’s omhoog. VVD en leaserijders woedend, want ‘de hardwerkende autorijder wordt gepakt’. Politiek probleem. Geen oplossing. Wordt vervolgd.

Tweede ‘probleem’: de in 2005 ingevoerde belastingvoordelen voor zelfstandigen (zzp’ers) blijken een te groot succes. Minister Dijsselbloem (PvdA) krijgt daardoor te weinig belastinginkomsten binnen. Het Financieele Dagblad meldde dinsdag dat het kabinet werkt aan plannen om het aantal zzp’ers in te dammen. Zo ver is het nog niet, maar dat het kabinet wat dwars zit, werd al duidelijk in de Miljoenennota. Daar stond: „De groei van het aantal zzp’ers gaat gepaard met minder belastingopbrengsten vanwege de (sterk gegroeide) fiscale ondersteuning van zelfstandigen.” Let vooral op dat (sterk gegroeide). Ergernis en woede bij zzp’ers. Eerst politiek knuffeldier (ondernemerschap!), nu probleemgeval. Wordt vervolgd.

Het meest flagrante voorbeeld van lichtzinnig belastingkadootjes uitdelen dat ik ken, is de kinderopvangtoeslag voor werkende ouders. Alle politieke partijen wilden spotgoedkope of gratis opvang. Toen de toeslag in een paar jaar tijd groeide van 1 naar 3 miljard euro was het enthousiasme snel voorbij.

Het ergste van al deze voorbeelden is dat er geen structureel doel zit achter het beleid. Wie zuinige auto’s wil stimuleren zou als een kind zo blij moeten zijn dat de belastinginkomsten teruglopen. Dat betekent dat er gebeurt wat je wil, toch? Maar kennelijk is het doel: kiezers stroop om de mond smeren terwijl hun gedrag gelijk blijft.

Dus Tweede Kamerleden, dit is een moreel appel. Ga op dieet, neem een yogacursus, loop je leeg op een koud strand, maar stop met ons paaien met voordeeltjes die je niet wil waarmaken. Wij willen niet cynisch zijn over de politiek, maar geef ons daar dan ook geen aanleiding toe.