‘Dood door veel melk’

Dat stond woensdag op de site van Spits

illustratie Martien ter Veen

De aanleiding

Pak deze lunch maar een blikje cola en laat de melk links liggen, adviseert de site van Spits woensdag. Want zo gezond zou melk helemaal niet zijn. Sterker nog, Spits waagt zich aan de kop: ‘Dood door veel melk’. En ook buitenlandse media, zoals de Britse kranten The Telegraph en The Independent, schrijven over de gevaren van veel melk.

Waar is het op gebaseerd?

Op een Zweeds melkonderzoek. De conclusies verschenen woensdag in het wetenschappelijk tijdschrift British Medical Journal, en dat werd dan weer door verschillende media opgepikt.

En, klopt het?

Ruim 61.000 vrouwen en 45.000 mannen in Zweden werden respectievelijk twintig en elf jaar gevolgd. Zij hielden zelf bij hoeveel glazen melk ze per dag dronken. Bij vrouwen was het negatieve effect van veel melk volgens de onderzoekers het duidelijkst: vrouwen die drie of meer glazen per dag dronken hadden een bijna twee keer zo grote kans per jaar om te overlijden als vrouwen die minder dan één glas per dag dronken. Voor mannen was het effect minder duidelijk.

Misschien laat je nu van schrik je vierde cappuccino van de dag uit je handen vallen. Maar er zijn wel wat kanttekeningen te plaatsen bij het onderzoek.

Op zich lijkt het goed uitgevoerd, al weet je nooit of er fouten sluipen in die ingewikkelde computerberekeningen, zegt Martijn Katan, emeritus hoogleraar voedingsleer aan de VU. Het is wel onafhankelijk, over een lange periode gedaan en met een grote groep mensen. Maar de ruim 100.000 deelnemers verschilden in meer dan alleen de hoeveelheid melk die ze dronken. Dit kan de resultaten vertekenen. Zo waren de mensen die veel melk dronken wat minder hoog opgeleid, ze rookten meer en ze waren iets dikker. En dat is natuurlijk ook weer slecht voor de gezondheid.

Daarnaast is een twee keer zo grote kans om te overlijden volgens Katan een „onwaarschijnlijke uitkomst”. Zo’n enorm vergroot risico, dat kan eigenlijk niet, zegt hij. Dan zou melk drinken even dodelijk zijn als sigaretten roken. Als dat zo was, dan wisten we dat al lang. Dit is een stuk dat interessant is voor collega’s, vindt Katan. Een aanzet tot verder wetenschappelijk onderzoek, niet iets wat één op één meekan in de krant.

Ook de Zweedse onderzoekers manen tot een voorzichtige interpretatie van de cijfers, omdat de statistieken misschien zijn vertekenend.

Los van de uitkomsten van deze studie, is melk nou wel of niet goed voor je?

In melk zit calcium. Dat is nodig voor je botten. Maar er is geen consensus over hoeveel genoeg is. Zo denkt de Harvard-voedingswetenschapper Walter Willett, die ten strijde trekt tegen grote melkconsumptie, dat 0,4 gram per dag genoeg is (één groot glas), schreef Wim Köhler twee jaar geleden in nrc.next. Maar het voedingscentrum adviseert 1 gram per dag (voor volwassenen tussen de 19 en 50).

En als je meer drinkt? Het is al lang bekend dat grote hoeveelheden melkvet niet goed voor je zijn. Melkvet zit in kaas, roomboter en volle melk. Het verhoogt je cholesterol en dat veroorzaakt een grotere kans op een hartinfarct. En Walter Willet sluit zelfs niet uit dat veel melk de kans op borstkanker en prostaatkanker vergroot.

Duidelijk is dat laatste nog niet. Het melkdebat is ook een lastig geval, zegt Martijn Katan. Veel onderzoeken en congressen worden gefinancierd door de zuivelindustrie.

En wat betreft dat blikje cola in plaats van een glas melk (zoals Spits voorstelde): Katan zou het „bepaald niet aanraden”. Want cola maakt dik en daar zitten al helemaal geen voedingsstoffen in.

Conclusie

Zweeds onderzoek wijst uit dat het drinken van veel melk de kans op overlijden voor vrouwen jaarlijks verdubbelt. Dit cijfer is onwaarschijnlijk hoog, zegt Martijn Katan, emeritus hoogleraar voedingsleer aan de VU. Ook de onderzoekers manen tot voorzichtige interpretatie van de cijfers. De stelling is ongefundeerd. Desalniettemin is veel volle melk, vanwege melkvet, niet goed voor je. Over andere eventuele gezondheidsrisico’s van melk wordt door wetenschappers gedebatteerd.