Zij willen geen Koude Oorlog

Poetin neemt steeds harder stelling tegen de VS. Uiting van een nieuwe Koude Oorlog? Russische leiders in opleiding maken zich zorgen. Hoe moet het straks met hun carrière?

Foto’s Konstantin Salomatin

Geen vale rugzakken en geen versleten kippenleer: hier lopen 19-jarige studentes met kostbare handtassen van Louis Vuitton. Het is pauze bij het MGIMO, de prestigieuze universiteit voor internationale betrekkingen aan de rand van Moskou.

In kleine plukjes stommelen de jongens en meiden de hoge trappen af, de meesten om een sigaret op te steken.

Hier studeert de Russische elite. Het Moskouse Staatsinstituut voor Internationale Relaties (MGIMO), dat direct is verbonden aan het ministerie van Buitenlandse Zaken, leidt de diplomaten en bestuursvoorzitters van de toekomst op. Wie hier wordt toegelaten, heeft een glanzende carrière voor zich. Veel studenten zijn trouwens toch al van goede komaf. Wegens mogelijke overlast is het de studenten ten strengste verboden zich te laten begeleiden door bodyguards. Rijkeluiszoontjes moeten maar naar college zonder persoonsbeveiliging.

Geen probleem voor de Russische jeunesse dorée. Deze week is het kwik in Moskou ineens weer opgelopen tot bijna tien graden, en veel studenten hebben zich naar buiten gespoed om zich te koesteren in een waterig zonnetje. De sfeer is loom en los.

Toch maken veel studenten zich zorgen, vertelt Joeri Laletin, die Afghaanse talen geeft – op het MGIMO worden veel exotische talen onderwezen. Zijn klasje is klein, het contact met de studenten is intensief. „Jonge mensen denken nu eenmaal aan hun toekomst”, zegt Laletin. „Daarom zouden ze graag zien dat de internationale betrekkingen een beetje opklaarden”.

Maar dat lijkt ver weg. De relaties tussen Rusland en het Westen bevinden zich op het laagste punt sinds de val van de Berlijnse Muur in 1989. Vorige week vrijdag sprak president Poetin op de jaarlijkse conferentie van de zogeheten Valdai-club voor internationale betrekkingen in Sotsji. Daarbij haalde Poetin ongenadig uit naar de Verenigde Staten. „De meest anti-Amerikaanse uitspraken sinds de val van de Sovjet-Unie”, zo schrijft een van de professoren van het MGIMO op de site van de universiteit. „Een waterscheiding”, aldus professor Henri Sadarjan.

Commentatoren in westerse media nemen een ander woord in de mond: ‘Koude Oorlog’. Dat doen sommige studenten van het MGIMO ook. „Zeker”, zegt eerstejaars handelseconomie Aleksandr Groenin. „Laten we hopen dat hij snel voorbij is, want dit is in niemands belang.” Maar Aleksandra Ostrooemova vindt dat te ver gaan. „Je kunt niet zeggen dat er een nieuwe Koude Oorlog aan de gang is”, zegt de eerstejaars bedrijfskunde. „Al valt natuurlijk niet te verhullen dat er spanningen zijn.”

Aleksandr Groenin en Aleksandra Ostrooemova mogen het dan niet met elkaar eens zijn, de twee jonge studenten hebben bijzonder veel gemeen. Beiden hebben zich spontaan gemeld voor een interview, beiden schakelen ongevraagd over in het Engels. Alexandra Ostrooemova studeerde een jaar aan een high school in de Verenigde Staten. Veel andere studenten hebben vergelijkbare ervaring. Sasja Izvekov reageert verbaasd op de vraag of hij wel eens in het buitenland is geweest. „Ik heb Engels gestudeerd in Groot-Brittannië en de VS.”

Allen dromen van een internationale carrière: over de grens of bij een multinational in Moskou. „CEO van een internationaal bedrijf”, zegt Aleksandr Groenin. „En zeker niet in Rusland.” Het komt hem op een gespeeld standje te staan van zijn vriendin, die het interview giechelend heeft aangehoord. Sasja Izvekov wil de „internationale financiële wereld” in. Om die ambitie waar te maken, studeert hij behalve Engels ook Duits. „En daarvoor moet ik ook naar Duitsland, praktijkervaring opdoen.”

Nu Poetins toon steeds scherper wordt, vragen de studenten zich bezorgd af of ze straks nog wel welkom zijn in het Westen. Maar daarmee zijn ze nog niet te betrappen op openlijke kritiek op hun president. De meeste studenten reageren schuchter als de Valdai-speech ter sprake komt.

Sasja Izvekov houdt een lang betoog waar weinig lijn in valt te ontdekken, maar waarvan de conclusie moet luiden dat hij „natuurlijk het beleid van de regering” steunt. Student internationale economie Vladimir Tsjagov legt omstandig uit dat „de kern” van Poetins rede niet zozeer de kritiek op de VS was, maar zijn visie op een multipolaire wereld waarin het zwaartepunt zal liggen bij „regionale samenwerkingsverbanden”. Alina Karimova zit nog in haar eerste jaar van haar opleiding politicologie, maar toont zich al een volleerd diplomate. „Ik denk dat de president vanuit zijn beste overtuigingen de belangen van Rusland verdedigt in de internationale arena.” En die tirade tegen de VS? Alina kijkt zuinig. „Daar zit toch op zijn minst wel een kern van waarheid in.”

Ach wat, zegt Rudolf Zacharov. „De concurrentie tussen Oost en West heeft altijd bestaan.” Hij haalt zijn schouders op. „Er kan maar één de baas zijn in de wereld.”

Dat vindt ook Roman Ivanov, tweedejaars internationale handel. „Het Westen blijft toch onze politiek-strategische tegenstander.” Nee, nee, liever geen foto alsjeblieft.