Exclusief op nrc.nl: beluister Bob Dylans Basement Tapes Complete

Foto Sony Music

Tot en met volgende week donderdag 6 november kun je hier, exclusief in Nederland, The Basement Tapes Complete: The Bootleg Series Vol. 11 van muzieklegende Bob Dylan beluisteren.

Bob Dylan, wie kent hem niet?

Ah, Bob Dylan. De man met de meest on-Googlebare naam voor zijn band in dit tijdperk: The Band. Hij schreef muziekgeschiedenis met nummers als ‘Blowin’ In The Wind’ (1963) en ‘Like A Rolling Stone’ (1965) (waarvan vorig jaar een interactieve videoclip verscheen). Dylan presteerde het om tijdens het Newport Folk Festival in 1965, zijn tot dusverre akoestische set voor het eerst met een elektrische gitaar te spelen. Elektrisch! Dat kon natuurlijk niet op een folkfestival waar akoestisch het sleutelwoord was. Bob Dylan bracht drie legendarische albums uit: Highway 61 Revisited (’65), Blonde On Blonde (’66) en Blood On The Tracks (’75). Deze drie vormen tevens de top drie van een Rolling Stone lezerspoll uit 2012 over de beste Dylanalbums.

Exclusief: pre-stream The Basement Tapes Complete

Disclaimer: deze stream kun je alleen in Nederland luisteren.

Stream hieronder een sampler van 12 nummers van de cd-set die volgende week maandag uitkomt: The Basement Tapes Complete: The Bootleg Series Vol. 11. Die opnames bevatten ook recent gevonden nieuwe opnames van die fameuze Basement-sessies uit 1967. Van meerdere takes van één nummer tot covers, tot nieuwe songs; alles staat erop, geremastered en wel. Bekijk de volledige tracklist.

The Basement Tapes Complete: vier ballen

NRC-muziekrecensent Jan Vollaard heeft zijn oordeel geveld en geeft de “goudmijn”-collectie vier ballen:

“Van de 138 tracks is er slechts één niet eerder op bootleg verschenen: het incomplete ‘Edge of the Ocean’ waar de opnameknop te laat werd ingedrukt. De klank van de tracks is enigszins verbeterd sinds de vaak tweede- en derde generatie cassettekopieën op bootlegs als Great White Wonder (1969) en het bijna complete A Tree With Roots op 4 cd’s uit 2001. De nieuw opgepoetste versies klinken nog steeds niet ideaal: alles werd opgenomen met twee microfoons en het magnetisch materiaal van de tape kon al die informatie vaak niet aan. Wel is ditmaal zoveel mogelijk bronmateriaal gebruikt en werden toen nieuwe Dylansongs als ‘Tiny Montgomery’ en ‘Lo and behold!’ hecht gespeeld, met de vochtige-keldersound die nu eenmaal bij deze tapes hoort. [...] Als document van een cruciale fase in Dylans muziekpraktijk is The Basement Tapes Complete een goudmijn.”

Lees de volledige recensie (€) van Dylans Basement Tapes door Jan Vollaard in NRC Handelsblad

Het verhaal achter de Basement Tapes

Na zijn motorongeluk in 1966 wachtte Dylan op een geschikt moment om weer muziek uit te brengen en op tournee te gaan. Vlak voor zijn volgende album (John Wesley Harding, uit december 1967) uitkwam zat hij in een groot roze huis in de stad West Saugerties in de staat New York. Daar daalden Dylan en zijn Bandleden (Robbie Robertson, Rick Danko, Richard Manuel, Garth Hudson en later, Levon Helm) in de zomer van 1967 af naar de kelder van ‘Big Pink‘, zoals de groep het huis noemde, om de nu legendarische Basement Tapes op te nemen.

In een paar maanden tijd nam het collectief meer dan honderd nummers op: van covers tot grappige liedjes tot geïmproviseerde nummers. Maar ook, en dat is misschien wel waarom deze tapes zo legendarisch geworden zijn, talloze nieuwe Dylan-songs, waartoe klassiekers die we nu kennen als ‘I Shall Be Released, ‘The Mighty Quinn’ en ‘You Ain’t Going Nowhere’ behoren.

Bootleg uit de basement

Dankzij Dylan bestaat het fenomeen bootleg (onofficiële of illegaal gemaakte opnames). Opnames van demo’s van die Tapes, die eigenlijk bedoeld waren voor andere artiesten, wordt in 1969 illegaal verspreid als de LP Great White Wonder. Een officiële release genaamd The Basement Tapes kwam pas in 1975, maar die bevatte lang niet alle nummers die waren opgenomen. Nu pas, bijna 50 jaar later, komt er een definitieve complete set met 138 nummers uit op zes cd’s, chronologisch volgens de nummering van organist en tape-operator Garth Hudson.

Top Tien Basement Tapes

Vollaard stelde voor nrc.nl onderstaande top tien van zijn favoriete nummers van alle Basement Tapes samen. Zijn absolute nummer 1? ‘Million Dollar Bash’. Vollaard licht toe:

“‘Million Dollar Bash’ verscheen al in 1969 op de bootleg aller bootlegelpees Great White Wonder. Het was op een acetaatpersing verspreid door Dylans muziekuitgever met het idee dat andere artiesten het konden coveren, nadat ‘Mr. Tambourine Man’ lucratief was gebleken in de versie van The Byrds. Fairport Convention hapte toe op het album Unhalfbricking, maar de versie van de Engelse folkrockers bleef wat braver en minder uitbundig dan het origineel van Dylan & The Band. Vooral het “oo wee baby” van de Bandleden klonk frivoler dan alles wat Dylan daarvoor had gedaan. De Nederlandse illustrator Peter Pontiac tekende een fantastische stripcover bij Great White Wonder, met dollartekens in Dylans zonnebrillenglazen.”

Luister op Spotify:
NB: van sommige nummers stond de Dylan-cover niet op Spotify, vandaar het origineel.

Twee nummers stonden niet op Spotify, ‘See You Later, Allen Ginsberg’ en ‘Kickin’ My Dog Around’. Alleen het jolige ‘Ginsberg’ stond op Youtube:

The New Basement Tapes

Maar wacht, er is nóg meer Basement Tapes-nieuws. Want vorig jaar trok iemand op het Dylan-archief in New York een doos uit de jaren zestig open, en vond een voorraad tekst waar Dylan zelf nooit wat mee gedaan had. Of iemand dat niet op muziek kon zetten, werd er geopperd. Zo gezegd, en met toestemming van de man zelf, zo gedaan: enter The New Basement Tapes, een supergroep bestaande uit een vijftal artiesten uit verschillende hoeken en generaties van de popmuziek: Elvis Costello, Marcus Mumford (van Mumford & Sons), Jim James (My Morning Jacket), Rhiannon Giddens (Carolina Chocolate Drops) en Taylor Goldsmith (Dawes), aangevoerd door bandleider/producer T-Bone Burnett.

Het album gaat Lost On The River: The New Basement Tapes heten. En van die samenwerking wordt weer een documentaire gemaakt, genaamd Lost Songs: The Basement Tapes Continued. NRC-muziekrecensent Hester Carvalho sprak met de regisseur Sam Jones over de aanpak van de muzikanten:

“Volgens Jones had ieder zijn eigen aanpak. “Elvis Costello schiet midden in de nacht een deuntje te binnen en zingt hem dan zachtjes in zijn telefoon. Jim James werkte een demo uit op zijn computer, Rhiannon hoort een melodie in haar hoofd. Die zong ze voor bij de andere muzikanten, die er de akkoorden bij zochten.”

Lees het volledige interview (€) van Carvalho over The New Basement Tapes vanmiddag in NRC Handelsblad

The Basement Tapes Complete: The Bootleg Series Vol. 11 komt 3 november uit op Sony Music