‘De omvang van de ramp was groter’

Voorzitter enquêtecommissie

Een onafhankelijke toezichthouder moet misstanden bij woningcorporaties in de toekomst voorkomen.

„Struisvogelpolitiek gepaard met politiek opportunisme”, zo omschrijft Roland van Vliet hoe opeenvolgende bewindspersonen woningcorporatiebazen decennia hun gang hebben laten gaan. „Steeds wisselende ministers hadden allemaal een bijna dogmatisch geloof in zelfregulering van de sector. Zelfs na incidenten lieten ze de corporaties met rust, zolang die maar meewerkten aan andere plannetjes waarmee zij zich wilden profileren, zoals de huurliberalisatie van minister Dekker of de wijkenaanpak van minister Vogelaar.”

Vandaag presenteert Van Vliet (ex-PVV) als voorzitter van de enquêtecommissie de conclusies van twee jaar onderzoek.

Er was vooraf kritiek op de enquête, omdat werd verondersteld dat na de schandalen alles wel bekend was over de misstanden bij woningcorporaties.

„Wij hebben wel nieuwe feiten boven tafel gehaald. Het handelen van het waarborgfonds was tot nu toe onderbelicht. Die is de hoeder van de borging van corporaties, maar ging véél verder en heeft effectief bijgedragen aan de afschuwelijke ramp bij Vestia. Dat was voor ons onderzoek nauwelijks bekend. Ook de omvang van dat rampdossier bleek tijdens de verhoren nog veel groter dan iedereen wist. En ten derde bleek dat niet alleen Vestia allerlei rare financiële producten en tussenpersonen gebruikte waarbij geld in eigen zak werd gestoken.”

U verwijt betrokkenen een ‘gebrek aan zelfreflectie’.

„Een van de functies van een parlementaire enquête is ook publieke verantwoording. Het was schokkend hoe bij de openbare verhoren een batterij mensen die aanwijsbaar dingen verprutst hebben hun schouders ophalen en naar anderen wijzen. Ze lopen weg voor hun eigen verantwoordelijkheid, terwijl huurders die amper een cent hebben de rekening moeten betalen.”

Uw belangrijkste aanbeveling is één onafhankelijke toezichthouder die niet onder de minister valt. Het tegenovergestelde van wat minister Blok wil.

„Wij voorzien een Woonautoriteit, vergelijkbaar met de Autoriteit Financiële Markten en Consument & Markt, die integraal toeziet op financiën, rechtmatigheid, governance en integriteit. Mét sanctie-instrumenten waar het de afgelopen 25 jaar aan ontbroken heeft. Alleen als deze niet onder de minister valt, is er geen risico dat beleid en toezicht opnieuw vermengd worden. Dat lijkt ons de gezonde nieuwe start. Het is nu aan de hele Tweede Kamer om te beslissen.”

U brandt uw handen niet aan de, politieke, vraag of het stelsel op de schop moet

„We hebben gekozen voor realpolitik: het is belangrijker om er nu voor te zorgen dat het bestaande stelsel robuuster wordt.”