De koning is in Japan, maar Japan let vooral op Masako

Willem-Alexander ging gisteren uitgebreider in op de Tweede Wereldoorlog dan zijn moeder deed bij het vorige staatsbezoek.

Kroonprinses Masako, gisteren.
Kroonprinses Masako, gisteren. Foto Robin Utrecht

In Japan is nauwelijks gereageerd op de relatief uitgebreide aandacht die koning Willem-Alexander heeft gegeven aan het leed dat Japan in de Tweede Wereldoorlog heeft aangericht in de strafkampen, na de bezetting van Nederlands-Indië.

Vrijwel alle aandacht in de belangrijkste Japanse nieuwsprogramma’s ging gisteravond uit naar kroonprinses Masako, die na een periode van elf jaar gisteren voor het eerst weer op een staatsbanket verscheen. Masako lijdt al lange tijd aan depressiviteit, mede veroorzaakt door de duizend jaar oude strakke regels aan het keizerlijk hof. Zij is getrouwd met Naruhito, de oudste zoon van keizer Akihito en diens echtgenote Michiko. In april 2013 was Masako ook aanwezig bij de inhuldiging van Willem-Alexander als koning, in Amsterdam.

De koning ging woensdagavond bij het staatsbanket in Tokio uitgebreider op de oorlog in dan zijn moeder deed tijdens het laatste Nederlandse staatsbezoek aan Japan, in 1991. Willem-Alexander zei onder meer: „De wonden die in die jaren zijn geslagen, blijven het leven van velen beheersen. Het verdriet om de slachtoffers blijft schrijnen. De herinneringen aan gevangenschap, dwangarbeid en vernedering tekenen het leven van velen tot op deze dag.”

De koning herinnerde ook aan het lijden van de Japanse bevolking, om positief af te sluiten: „Erkenning van het leed dat mensen hebben ondervonden is de basis van verzoening. Velen in Japan en Nederland hebben zich actief voor die verzoening ingezet waardoor nieuw vertrouwen kon groeien.” Daarmee refereerde hij ondermeer aan Japanners die zich op vrijwillige basis inzetten voor verzoening en van wie een aantal gisteren was uitgenodigd op een receptie van de koning op de Nederlandse ambassade in Tokio.

Keizer Akihito sprak in zijn tafelrede zijn grote waardering uit voor de aandacht die Beatrix als koningin heeft gegeven aan het leed van oorlogsslachtoffers. Hij zei ook: „Terwijl we het verleden niet moeten vergeten, hopen we meer aandacht te geven aan het bewerkstelligen van meer goodwill tussen onze landen”, Akihito zei het „hoogst ongelukkig” te vinden dat de lange vriendschappelijke betrekkingen tussen Nederland en Japan door de oorlog zijn beschadigd. Al in 2000 bood de toenmalige Japanse premier Keizo Abuchi excuus aan voor de agressie van zijn land tijdens de oorlog in Nederlands-Indië. Dat gebeurde aan de vooravond van een bezoek van de Japanse keizer aan Nederland.