Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Sport

Lichtend Pad zoekt al zestig jaar zijn rust

Op de Olympische Spelen van Stockholm in 1912 won hij tweemaal goud. De Zweedse koning Gustav zei tegen hem: „U, meneer, bent de grootste atleet van de wereld.” Lichtend Pad antwoordde: „Thanks, king.”

Onder de naam Jim Thorpe was deze Amerikaan eerste geworden op de tienkamp en op de moderne vijfkamp, een combinatie van schermen, zwemmen, paardrijden, hardlopen en pistoolschieten.

Eén jaar later moest hij beide medailles inleveren. Een Amerikaanse krant had uitgevogeld dat Thorpe in 1910 en 1911 had meegespeeld met een honkbalteam en daar wel twee dollar per dag voor had gekregen. Geld verdienen met sport was volstrekt in strijd met de regels van het Internationaal Olympisch Comité (IOC). Weg medailles. In 1912 was Thorpe nog met een grootse parade in de straten van New York gehuldigd. Driemaal trouwde hij en als een berooid man met een drankprobleem stierf hij in 1953. Maar ook 61 jaar na zijn dood kent hij nog geen rust. De vraag is: waar op de eeuwige jachtvelden is zijn plaats?

Als Jim Thorpe werd hij gedoopt. Maar zijn vader, een indiaan, een Sauk, gaf hem nog een naam. Wa-Tho-Huk. ‘Pad dat wordt verlicht door een heldere bliksemflits.’ Kortweg Lichtend Pad. Niet te verwarren met de maoïstische guerrillabeweging die Peru zoveel jaren later onveilig maakte.

Thorpe geldt als een van de grootste atleten en honkballers in de Amerikaanse geschiedenis. In 1951 werd zijn leven verfilmd, met Burt Lancaster in de hoofdrol. Thorpe, die weleens in westerns een bijrolletje als indiaan had gespeeld, adviseerde gratis bij de opnamen van Jim Thorpe – All-American. De filmrechten op zijn leven had hij al in 1931 – crisistijd – voor 1.500 dollar verkocht aan MGM.

Nadien werden er pogingen genomen om de voormalige atleet te rehabiliteren. Om hem postuum zijn olympische medailles terug te geven. Dat stuitte op verzet van Avery Brundage, de Amerikaan die in de periode 1952-1972 voorzitter was van het IOC en fervent tegenstander van professionalisme op de Spelen. Hij was zelf deelnemer geweest in Stockholm, 1912, op dezelfde onderdelen als Thorpe. Met een zesde en een zestiende plaats was Brundage minder succesvol. In 1983, dertig jaar na Jims dood, lukte het toch: het IOC overhandigde aan Thorpes kinderen twee gouden herinneringsmedailles. Die zijn intussen gestolen.

In Pennsylvania lag het stadje Maunch Chunk, en dat viel niet erg op. 5.000 inwoners. Het gemeentebestuur sloot een deal met Patricia, Jims derde echtgenote: hij mocht hier begraven worden, in een monumentale tombe, en de stad kreeg een nieuwe naam: Jim Thorpe. Sinds 1954 ligt Jim Thorpe in Jim Thorpe. Toeristen komen kijken naar het grafmonument waar de botten, of wat daarvan nog rest, van de Amerikaanse sportheld liggen begraven. Pijnpuntje: bij zijn leven is Jim Thorpe nog nooit in Jim Thorpe geweest. Zijn geboortegrond ligt zo’n 2.000 kilometer verderop, in de staat Oklahoma. En daar, in indiaanse aarde, moet hij worden herbegraven, eisen twee van zijn zoons (van wie er een is overleden), gesteund door indiaanse organisaties en geholpen door veranderde wetgeving.

Al veertien jaar woedt hierover een verbitterd juridisch gevecht, met een splitsing in de familie Thorpe tot gevolg. Jim Thorpe wil Jim Thorpe behouden en dat is en was de inzet van diverse rechtszaken. Vorige week lijkt er een knoop te zijn doorgehakt. Het gerechtshof in Philadelphia bepaalde dat Jim Thorpe moet blijven in het graf waar hij al zestig jaar ligt. Dáár, op dat eeuwige jachtveldje, moet Lichtend Pad voor altijd zijn rust vinden. Gaat dat eindelijk lukken?

Zijn 86-jarige zoon Bill zei donderdag tegen CBS dat hij overweegt in beroep te gaan bij het hooggerechtshof. Wat Wa-Tho-Huk er zelf van vindt? Niemand die het weet.