Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Boeken

Wervelende Mulisch-bewerking

Lieneke Le Roux en Sieger Sloot
Lieneke Le Roux en Sieger Sloot Foto ben van duin

Vriendschap, daar draait het om in De ontdekking van de hemel, de theaterversie van de gelijknamige roman van Harry Mulisch. Het is een mannenvriendschap die vrouwenliefde weerstaat. Meteen in de eerste scène zetten Waldemar Torenstra als Onno Quist en Sieger Sloot als Max Delius een jongensachtige onafscheidelijkheid neer. Torenstra heeft de branie van het tweetal, Sloot is de rationalist. De eerste koestert politieke idealen om de hemel op aarde te creëren, de tweede wil de raadsels van de hemel doorgronden. Een prachtige sterrenkaart die zowel een oneindig doolhof verbeeldt als astronomische precisie uitdrukt, vormt de achterwand.

In de hausse aan toneelversies van beroemde romans vertegenwoordigt De ontdekking van de hemel een klasse apart. Regisseur en bewerker Ignace Cornelissen stelt zich niet bescheiden of plichtsgetrouw op. Want kijk, opeens verschijnt daar Harry Mulisch zelf ten tonele in een perfecte lookalike, gespeeld door Genio de Groot. Dezelfde sluipende gang, het witte haar, zelfs de stem klinkt gelijk. Het is een trouvaille die uitstekend werkt. De schrijver loodst zijn personages door het steeds complexere verhaal. Wanneer het bijna te onwaarschijnlijk wordt, repliceert de auteur: „Het is zoals het is.” Zo was Mulisch en zo is deze voorstelling: een wervelende mengeling van hardop denken en superieur spelen met ideeën.

In deze mannenwereld zijn de vrouwenrollen lastig. Lidewij Mahler als Ada en Lieneke Le Roux als te geëxalteerd spelende grootmoeder kunnen niet delen in het even lichtvoetige als avontuurlijke elan van de drie hoofdrolspelers. Ada’s liefde voor zowel Onno als Max vertolkt Mahler gelukkig met tedere toewijding, waardoor het betwiste vaderschap van zoon Quinten (Marijn Claes) een mooie dramatische ondertoon krijgt. De vrienden gunnen elkaar het geniale kind, dat voor de oplossing van het hemelraadsel zorgt. Aan het slot verlaat hij deze wereld in een baan van licht.

De sleutel tot deze voorstelling ligt in theater als gedachtenspel. Fantasierijke redeneringen, hevige liefdes, fatale doodsberichten en spannende speurtochten wisselen elkaar moeiteloos af.