Dit is een artikel uit het NRC-archief

Is dit dan écht de laatste sigaret?

Ineens werd het vorige week verboden: roken in kleine cafés. Maar in Breda en Etten-Leur werd afgelopen weekend nog stevig door gepaft.

Van de eigenaar mogen klanten in café De Klomp in Etten-Leur nog roken in zijn café. Foto’s Robin utrecht
Van de eigenaar mogen klanten in café De Klomp in Etten-Leur nog roken in zijn café. Foto’s Robin utrecht

Voor de deur van Le Petit, het kleinste café van Breda, rookt stamgast Dick een sigaret. Een paar dagen geleden rookte hij nog aan de bar, maar „omdat Van Rijn het heeft gezegd” gaat hij nu maar naar buiten.

Van Rijn is niet de uitbater van het café, maar de PvdA-staatssecretaris van Volksgezondheid die afgelopen dinsdag bekendmaakte dat het algehele rookverbod per direct van kracht werd. Dus ook voor de kleine cafés zonder personeel, waarvoor sinds 2010 een uitzondering gold.

Dick rookt buiten om alvast te wennen, want van café-eigenaar Ton van Beugen (51) mocht hij dit weekend nog gewoon binnen roken, net zoals de andere gasten in Le Petit dat deden. Van Beugen: „Dit verbod kwam zo plotseling, als een klap met een mokerhamer. Ik ben er nog steeds een beetje confuus van, dus ik tolereer het roken nu nog maar even.”

Het rookverbod zou eigenlijk vanaf 1 januari 2015 voor alle cafés gelden, als een wetsvoorstel waar de Tweede Kamer begin juli mee instemde door de Eerste Kamer zou zijn geloodst. Maar Van Rijn greep vorige week een recente uitspraak van de Hoge Raad aan, waarin werd gesteld dat de uitzondering in strijd is met een verdrag van de Wereldgezondheidsorganisatie, om per direct ook in kleine cafés te gaan handhaven.

Slapeloze nachten

Van Beugen, al 35 jaar werkzaam in de horeca, heeft er sindsdien slapeloze nachten van. De plannen om zijn luifel te verbouwen en terrasverwarmers te installeren liggen er, maar dat duurt nog een paar weken. En zelfs dan is de vraag of Le Petit kan overleven. „Zeker 75 procent van mijn klanten rookt. Blijven ze straks komen? En blijft de sfeer van het bruine café hetzelfde als iedereen de hele tijd naar buiten loopt?”

Voorlopig kan Van Beugen het zich nog permitteren om de asbakken te laten staan. Als inspecteurs van de NVWA een overtreding constateren volgt er eerst nog een waarschuwing, pas daarna komen de boetes. Ger Couvreur, de kastelein van het in het centrum gelegen café ’t Tapperijke, heeft die ruimte niet. Hij kreeg deze zomer eerst 600 euro, en een paar weken later 1200 euro boete. In zijn kroeg werd volop gerookt, terwijl er volgens de inspecteurs ook personeel aan het werk was. Couvreur: „Ik ben 70 jaar en een vriend hielp even met het opruimen van flessen. Maar dat was voor de NVWA bewijs dat ik personeel in dienst had. Dat risico, dat ik mijn hele weekomzet aan ze moet geven, kan ik niet nog een keer hebben.”

Daarom krabde Couvreur vorige maand de sticker met ‘Hier wordt gerookt’ van het raam. Pijnlijk, want hij voerde jarenlang een felle strijd tegen het rookverbod. Een paar jaar geleden nam hij nog een protestlied tegen toenmalig minister Klink op. Een lied op de melodie van ‘Laat me’ van Ramses Shaffy, dat hij op het Malieveld zong tijdens een demonstratie.

Moegestreden

Maar nu is hij moegestreden, zegt Couvreur, terwijl hij samen met zijn gasten buiten staat te roken. „Het is natuurlijk te gek voor woorden, dat volwassen mensen niet zelf mogen beslissen. Maar ik heb me er bij neergelegd. En het scheelt wel een hoop opruimwerk, iedere avond lag de vloer onder de peuken.”

En als Couvreur eerlijk is, is zijn omzet er niet op achteruitgegaan. Zijn centraal gelegen café geniet enige bekendheid, ook onder jongeren, dus gasten blijven de hele avond in- en uitlopen. Wat ook helpt: bij de concurrentie op de Grote Markt wordt ook niet binnen gerookt.

Toch is Jac van Dongen, de eigenaar van café De Klomp in Etten-Leur, ervan overtuigd dat hij failliet zal gaan als hij zich aan het rookverbod gaat houden. Daarom stond zijn drukbezochte muziekcafé afgelopen zaterdag, zoals iedere avond, weer blauw van de rook. Bij Van Dongen „sprongen de stoppen” toen hij te horen kreeg van deze „verrassingsaanval” van Van Rijn, vertelt hij in zijn woonkamer boven het café. En hij is nog steeds woedend. Op de antirooklobby, op de regering en op de „frontale aanval op de democratie” nu er wordt gehandhaafd, terwijl de aanpassing van de wet nog door de Eerste Kamer moet.

En hoewel hij zelf niet rookt, is hij niet van plan om zijn gasten naar buiten te sturen. Boetes zal hij niet betalen, zegt hij, en hij zal het op een rechtszaak laten aankomen. „De Klomp blijft doorroken, en ik ga echt heel ver hoor. Je moet een knap man zijn als je mij achter de tap vandaan weet te slepen.”