Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Media

Eén presidentskandidaat ging vreemd, en toen ging het mis

Amerikaanse politici zijn niet langer veilig voor de pers sinds de affaire-Gary Hart, betoogt het pas verschenen boek All the Truth is Out. Is het echt zo slecht gesteld met Amerika?

Het boek van journalist Matt Bai.
Het boek van journalist Matt Bai.

Seks en politiek zijn in Amerika onlosmakelijk met elkaar verbonden. Affaires, huwelijksproblemen of andere persoonlijke details kunnen politieke carrières breken. Maar zo is het niet altijd geweest, betoogt de Amerikaanse journalist Matt Bai in het pas verschenen boek All the Truth is Out.

Het moment dat de Amerikaanse media massaal begonnen te berichten over seks, is volgens hem precies aan te wijzen. Dat was 13 mei 1987, toen The Miami Herald een affaire van de Democratische politicus Gary Hart onthulde.

Gary Hart (nu 77) was in het midden van de jaren tachtig een van de belangrijkste kandidaten om Ronald Reagan op te volgen als president. De Democratische senator was charismatisch en stond er goed voor in peilingen. Maar in het voorjaar van 1987 begonnen er geruchten de kop op te steken over mogelijke affaires. Hart ontkende, en nodigde de pers uit voor de deur van zijn huis te posten. „Jullie zullen dat heel saai vinden.”

Een verslaggever van The Miami Herald, Tom Fielder, kreeg een pikante foto in handen. Hart zit op een zeiljacht. Op zijn schoot zit een jonge, blonde vrouw. Dat bleek de toen 29-jarige Donna Rice te zijn, een actrice in commercials. Toen Rice later ook gezien werd terwijl ze het huis van Hart verliet, werd de politicus het middelpunt van een hype. Zijn lot als presidentskandidaat was bezegeld.

Over deze allang vergeten affaire is in de VS de afgelopen weken weer een heftig debat ontstaan. Heeft de berichtgeving over Harts vreemdgaan voor een fundamenteel andere manier van journalistiek gezorgd? Is een lichte hang naar ranzigheid in de politieke journalistiek niet van alle tijden? En trouwens, ís het nou wel echt zo erg als Bai het voorschotelt?

Hoe het ook zij, de affaire-Hart is volgens Matt Bai (journalist van Yahoo) een waterscheiding in de geschiedenis van de Amerikaanse media. Er is een tijd vóór Hart, toen media zich vrijwel niet bemoeiden met het privéleven van politici. De presidenten Roosevelt en Kennedy konden vreemdgaan wat ze wilden, de pers besteedde er geen aandacht aan. In de jaren ná Hart is het persoonlijke politiek.

Het ging volgens Bai niet eens alleen om seks, al zou de affaire-Lewinsky Bill Clinton bijna zijn presidentschap kosten. Ook het karakter van politici is een voortdurende bron van verhalen. Bai schrijft: „Vanaf de jaren negentig was het belangrijkste doel van alle politieke journalistiek niet langer om zich op beleid te concentreren, maar op vage indrukken van iemands karakter. Van het uiteenzetten van wereldbeelden naar leugens.”

Politieke journalistiek sinds Hart werkt volgens Bai volgens dit motto: ‘We weten dat je niet deugt. We moeten het alleen nog even bewijzen.’ De vraag is waarom die omslag plaatsvond. Tweederde van de bevolking vond dat Hart onrecht was aangedaan.

Veel journalisten geven af op het boek van Bai. Het meest gehoorde argument is dat persoonlijke details er soms wel degelijk toe doen, zeker als het erom gaat hypocrisie bij een politicus aan te tonen. Slate-journalist John Dickerson schreef dat veel politici ook wegkomen met seksaffaires, simpelweg omdat ze niet het imago van familieman uitdroegen (John McCain, Rudy Giuliani). Tijdens de verkiezingscampagne tussen Barack Obama en Mitt Romney werd over het privéleven van beide kandidaten nauwelijks bericht.

Over één huwelijk raakt de Amerikaanse pers niet uitgeschreven: Bill en Hillary Clinton. De vraag hoe terughoudend de journalistiek nu echt is over het persoonlijke leven van politici, zal waarschijnlijk de komende maanden weer actueel worden.