Dit is een artikel uit het NRC-archief

Drugs

Dansen op een pil is heus niet schadelijker dan twintig bier atten

Illustratie Taylor Jones

Wie schande spreekt van xtc, moet zich ook eens opwinden over bingedrinken, stelt Lotje Donkers, hoofdredacteur van Lef Magazine, een tijdschrift voor herstellend verslaafden.

Er is een heuse hype ontstaan over de drie doden die vorig weekend zijn gevallen tijdens het Amsterdam Dance Event. Opschudding alom, want met drugsdoden wil een beschaafd land niet geassocieerd worden. Maar waar gaat het hier nu eigenlijk om?

Natuurlijk zijn xtc-pillen gevaarlijk. Net als alle andere geestverruimende middelen. Maar ze zijn niet nieuw. Het is ook geen generatieding. Een poos geleden was het nog GHB waar iedereen van op zijn achterste benen stond en honderd jaar daarvoor cocaïne. Toen was het nog uberhip om cocaïne in je oogbol te spuiten. Verdient ook niet echt een gezondheidsprijs. Het enige verschil met toen, is dat de media nog erg beperkt waren en van social media had men nog nooit gehoord. En een mediahype is geen mediahype als het beperkt blijft tot Boekel of Appeltern.

Middelen die ons beloningssysteem (alles behalve alcohol) op tilt jagen worden vaak mediahypes, maar laten we deze generatie alsjeblieft niet de ‘pillengeneratie’ noemen. Pillen zijn niet gevaarlijker dan cocaïne. En pillen zijn zelfs niet gevaarlijker dan alcohol. Want we kunnen ons nu heel erg druk gaan maken om mensen die af en toe een pilletje slikken, waar af en toe – hoe verschrikkelijk tragisch ook – een dodelijk slachtoffer tussen zit. Over alcohol lijkt niemand zich zorgen te maken. Ja, over de piepjonge comazuipers.

Als alcohol nu op de markt gebracht zou worden, zou het net zo illegaal als heroïne zijn. Onderzoek van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds heeft uitgewezen dat wanneer je meer dan twee glazen ethanol (alcohol) per jaar (!) drinkt, het spul al carcinogeen (kankerverwekkend) is. En dan heb ik het niet eens over het verslavingsrisico, want xtc is niet verslavender dan bijvoorbeeld alcohol. Integendeel. Of je verslaafd raakt hangt af van je genetisch risicoprofiel.

Waar het om gaat is dat de generaties vanaf de babyboomers vinden dat alles moet kunnen: anonieme trioseks op de dinsdag, een waterpijpje op woensdag, even offpiste skiën op donderdag. En in het weekend gaan we He-Le-Maal los en het liefst ook nog out. Dan is the sky echt the limit. Er is voor elk wat wils: bingedrinken tot je je in een hepatisch coma bevindt, designerdrugje van het internet afplukken en een extreem sportje op zondagmiddag en je hele weekend zit vol. Of je doet het kalmpjes aan met een lijntje en een pilletje.
Lange tijd kon het allemaal en zeker in ons tolerante landje. Sinds enkele jaren weten we dat aan al deze thrills en adrenalinekicks een behoorlijk prijskaartje hangt en zelfs grote risico’s verbonden zijn. Longkanker, onomkeerbare hersenschade, verslaving (10 procent van de bevolking), aids, hersenontwikkelingsstoornissen en levensgevaarlijke verwondingen. Erger kan bijna niet en toch accepteren velen de risico’s.

De overheid is – in ieder geval voor de buitenwereld – op de goede weg. Dat moeten ze ook wel, al was het alleen maar voor de uit de pan rijzende (zorg)kosten. Door prijsstijgingen en voorlichting dirigeert menig ministerie mensen het rechte pad op. Daar is sinds kort nudging (een soort gedragstherapie op landelijk niveau) bijgekomen. Met de nodige resultaten. Tabaksreclames zijn verboden, geen alcoholreclames voor 21.00 uur, de Nix 18 campagne en harddrugs zijn illegaal, dus verboden.

Moeten we dan de drugstesten op festivals weer in gaan voeren? Die zijn vooral peperduur en ook niet geheel betrouwbaar gebleken. Gaan we uit van het eigen risico van weldenkende mensen? Is meer en vooral betere voorlichting gewenst? Ik denk het laatste. Doe gerust wat je wilt met je lijf, maar dit en dit en dit zijn de risico’s. Dit calculeer je dan automatisch in. Waar het publiek dan nog even beter over geïnformeerd dient te worden is de verhouding tussen drugs- en alcoholslachtoffers.

Het aantal alcoholdoden per jaar is 6100, tegenover 200 drugsdoden per jaar. Het aandeel drugsverslaafden in de verslavingszorg is relatief klein. Meer dan de helft van de hulpvragers is alcoholverslaafd. Dat een middel legaal en sociaal geaccepteerd is, wil geenszins zeggen dat het daarom minder gevaarlijk is. Hulpverleners weten dat allang, nu de media nog.

Dat bleek ook uit een uitzending van Nieuwsuur van afgelopen dinsdag 21 oktober. Daar waren de manager van de ambulancedienst Amsterdam en een verslavingsarts van Novadic Kentron te gast. Beiden wezen herhaalde malen presentator Joost Karhof op het feit dat het alcoholprobleem in Nederland vele malen groter is dan het drugsprobleem. Met als gevolg dat de conclusie van het vraaggesprek niets meer te doen had met het aangekondigde onderwerp (Worden drugs steeds sterker?).

Laten we de drie betreurenswaardige doden in het juiste perspectief bekijken. Eén illegale pil brengt een enorm risico met zich mee. En van het ene pilletje ga je wat sneller dood dan van andere. Hoe intens verdrietig het ook is voor de betrokken families. Drugs gebruiken is risico nemen.

Lotje Donkers is hoofdredacteur van Lef Magazine, het enige en eerste publiektijdschrift ter wereld voor herstellend verslaafden.