Dit is een artikel uit het NRC-archief

Politiek

Politieke nederlaag voor president Porosjenko van Oekraïne

Porosjenko spreekt de media toe tijdens de verkiezingen.
Porosjenko spreekt de media toe tijdens de verkiezingen. Foto Reuters / Mykhailo Markiv

President Porosjenko van Oekraïne heeft bij de parlementsverkiezingen een politieke nederlaag geleden, zo blijkt uit de exit-polls. Weliswaar zal zijn losse formatie Blok Petro Porosjenko met een kwart van de stemmen de grootste fractie worden in de volksvertegenwoordiging, maar het staatshoofd zal geen premier uit eigen kring benoemd kunnen krijgen.

Door de lage opkomst van circa 50 procent gemiddeld en dieptepunten van ongeveer 25 procent in het Oosten, heeft de nieuwe Verchovna Rada in deze ‘oorlogstijd’, waarin Oekraïne zich door de pro-Russische rebellie in de Donbas bevindt, ook geen overtuigend algemeen mandaat gekregen van de burgers.

Het ancien regime van de in februari verdreven president Viktor Janoekovitsj keert bovendien als volwaardige fractie terug in het nieuwe parlement. Volgens alle exit-polls heeft het zogeheten Oppositieblok van volgelingen van Janoekovitsj de kiesdrempel van 5 procent ruimschoots gehaald.

zeven partijen in het parlement

Een meer gematigde vertegenwoordiger van het oude bewind, die door de huidige regeringspartijen niet als “vijfde colonne van het Kremlin” wordt gezien, is daarentegen kansloos gebleken. In totaal zijn zeven partijen, waaronder een rechts-nationalistische en een populistische protestpartij, in het parlement doorgedrongen.

President Porosjenko is voor de vorming van een nieuwe regering nu volledig afhankelijk van de partij van demissionair premier Arsen Jatsenjoek, die met zijn Volksfront met een vijfde van de kiezers een verrassend goed resultaat heeft geboekt, en mogelijk ook van burgemeester Andrij Sadovij uit Lvov die met een achtste van de stemmen op de derde partij is geworden.

‘deze verkiezingen zijn wél zuiver’

Als Porosjenko niet in staat is tot zo’n coalitie zal hij zich moeten wenden tot de vaak partijloze districtsvertegenwoordigers die apart worden gekozen en de helft van het parlement vormen. Deze lokale afgevaardigden zijn soms representanten van zakelijke belangengroepen.

Jatsenjoek kan premier blijven als er een coalitie wordt gevormd die snel de hervormingen kan doorvoeren die de Europese Unie eist, zo zei voorzitter Joeri Loetsenko van het Blok Porosjenko. Loetsenko van het regeringsblok bagatelliseerde de lage opkomst door te zeggen dat deze parlementsverkiezingen, anders dan die van 2012, tenminste wel “zuiver” zijn verlopen.