Rilkes poëtische ode aan de herfst. Maar dan in het Twents, Drents en Gronings

Zodra een woord als ‘herfststorm‘ rondgaat in de media, zijn er mensen die poëtisch gaan associëren. Uitgever Paul Abels dacht direct aan een beroemd gedicht van Rilke. De Twentse versie dan. Die vertaling verspreidde Abels via Twitter bij het nieuws over dreigend herfstweer: Abels, uitgever van onder andere de ZKV’tjes van A.L. Snijders, liet in

Beeld bij Rilke-gedicht 'Hearfstdag' in vertaling van Anne van der Meiden
Beeld bij Rilke-gedicht 'Hearfstdag' in vertaling van Anne van der Meiden Illustratie Albert Bouhuis

Zodra een woord als ‘herfststorm‘ rondgaat in de media, zijn er mensen die poëtisch gaan associëren. Uitgever Paul Abels dacht direct aan een beroemd gedicht van Rilke. De Twentse versie dan.

Die vertaling verspreidde Abels via Twitter bij het nieuws over dreigend herfstweer:

Twitter avatar afdh_PaulAbels Paul Abels En hier, tot slot, ‘Herbsttag’ van Rilke in het Twents van Anne van der Meiden http://t.co/BYhKNwXtjb http://t.co/nR504Usf3d

Abels, uitgever van onder andere de ZKV’tjes van A.L. Snijders, liet in 2007 voor het boek Sieben Nedersaksisch in totaal zeven gedichten van de laat-romantische Duitstalige dichter Rainer Maria Rilke (1875-1926) vertalen in drie Nedersaksische dialecten (Twents, Drents en Gronings). Er stonden ook drie Nedersaksische vertalingen in van ‘Herbsttag’, het gedicht van Rilke uit 1902. Hier het oorspronkelijke gedicht van Rilke:

Herbsttag
Herr: es ist Zeit. Der Sommer war sehr groß.
Leg deinen Schatten auf die Sonnenuhren,
und auf den Fluren laß die Winde los.

Befiehl den letzten Früchten voll zu sein;
gieb ihnen noch zwei südlichere Tage,
dränge sie zur Vollendung hin und jage
die letzte Süße in den schweren Wein.

Wer jetzt kein Haus hat, baut sich keines mehr.
Wer jetzt allein ist, wird es lange bleiben,
wird wachen, lesen, lange Briefe schreiben
und wird in den Alleen hin und her
unruhig wandern, wenn die Blätter treiben.

Statement

Abels zegt als zoveel andere mensen ‘ontvankelijk te zijn voor de wisseling van de seizoenen’:

“Dat maakt poëzie in mij los. Ik moest denken aan het gedicht ‘Herbsttag’ van Rainer Maria Rilke en kreeg de behoefte de Nedersaksische vertalingen die wij hebben laten maken op Twitter te delen.”

De vertalingen in dialect zijn ooit bedoeld om een statement te maken, zegt Abels:

“Aan dialecten kleeft nog altijd het kluchtige, alsof het een taaltje is van achterlijken. Daar ben ik op tegen. Mensen die in dialect spreken zijn niet onbeschaafd. Het is onbeschaafd om tegen iemand te praten in een taal die hij of zij niet begrijpt. Zoals W.F. Hermans ooit zei: alle literatuur is provinciale literatuur. Wij vonden het een mooi statement om de grote poëzie van Rilke door dichters uit de provincie te laten vertalen. Het zijn hartstochtelijk gedichten geworden. Direct, melodisch. Ook de vertalingen in dialect van Rilkes ‘Herbsttag’ zijn van een ontroerende schoonheid.”

Nedersaksische vertalingen van ‘Herbsttag’

Twentse vertaling Anne van der Meiden

hearfstdag
Joa, ’t is zo wied, mien Heer, met ’n zommertied is ’t doan,
leg diene schaa oawer de zunnewiezers,
en loat de weend vriej oawer ’n vealdgroond goan.
Bestel de leste vruchten dat ze riepe greuit,
doo eer nog zuder-waarmte veur twee dage,
en zeg eer dat ze an mot maken en goa hen en streui
dat leste, depe zeute in den zwoaren wien.

Den nog gin hoes hef, bouwt der zich gin meer,
wel now eenleustig is, zal ’t lange blieven,
zal waken, leazen, lange breve schrieven,
en zal biej ’t goan langs ziene weagen,
onröstig waandelen as hee dooie blaar
veur ziene veut zöt drieven.

Drentse vertaling van Marga Kool

Harfstdag
Heer, ’t is zo wied. De zomer har gien ende.
Leg nou oen schaduw op de zunnewiezers
en laot aover het veld de wienden los

Bestel de leste vruchte riepe en vol te worden
doe heur nog twei meer zudelijke dagen,
zet heur an töt voldragenheid en jaag diepe
een leste zute ofdronk in de zwaore wien

Die nou gien huus hef, bouwt hum der gien meer.
Die nou allent is, zal dat hiel lang blieven
zal wakker liggen, lezen, lange brieven schrieven
en rusteloos deur hoge lanen dolen,
hen en weer den, zoas de wiend het blad verdan zal drieven

Groningse vertaling van Jan Glas

Haarsdag
Heer: t is tied, loat zummer nait laanger duren.
Leg dien scharen op zunnewiezers,
en loat wiend de vlouers schuren.

Leste vruchten, kom dij wat ien muit;
geef ze nog twij swoule doagen
om te riepen, tot het tied is om t leste zuit
ien de swoare wien te joagen.

Wel nou gain hoes het, baauwt hom gainent meer.
Wel nou allain is, zel eerste tied dat blieven
zel woaken, lezen, laange braiven schrieven
en onrust zel hom, hinneweer,
as n blad ien wiend, deur de stroaten drieven.