Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Infectieziekten

Virussen houden huis onder Spaanse kikkers

Twee verwante virussen doden op grote schaal kikkers en salamanders in Spanje, melden Spaanse en Britse biologen (Current Biology, 16 oktober online). Ook in Nederland veroorzaakte één van deze virussen drie recente dodelijke uitbraken.

Het gaat om het common midwife toad virus CMTV en het Bosca’s newt virus BNV. In België en Frankrijk zijn ook uitbraken gemeld van CMTV. De virussen veroorzaken zweren, bloedingen en afgestorven pootjes. Het is de derde nieuwe ziekte die amfibieën bedreigt, na de dodelijke huidschimmels Batrachochytrium dendrobatidis (wereldwijd, vooral onder kikkers) en B. salamandrivorans (bij vuursalamanders in Nederland en België).

Sinds 2005 doodt CMTV amfibieën in het Spaanse berggebied Picos de Europa. Omdat het gebied ook al vóór de uitbraken werd bestudeerd, konden biologen de effecten van het virus goed volgen. In Galicië (200 kilometer westelijker) werd bij een screening vervolgens ook het voorheen onbekende virus BNV gevonden, dat op CMTV lijkt.

De biologen constateren dat sinds 2007 twee populaties kikkers en salamanders zijn ingestort door CMTV, en drie andere populaties zijn beschadigd. Ze vrezen dat „hele gemeenschappen van amfibieën schade zullen oplopen”. Zorgelijk is dat allerlei kikkers en salamanders doodgaan, zoals de vroedmeesterpad en de alpenwatersalamander. Aan BNV stierf zelfs een slang (een reptiel dus).

In Nederland dook CMTV de afgelopen vier jaar drie keer op. In 2010 stierven groene kikkers en kleine watersalamanders massaal in het Dwingelderveld in Drenthe, en nog steeds worden zieke dieren gevonden. In 2012 was er massale sterfte onder knoflookpadden in Staphorst, maar daar bleef het bij één uitbraak. Afgelopen zomer stierven amfibieën in een natuurgebied bij Roermond. Steeds testten de dieren positief voor CMTV.

Waardoor de virussen ineens opdoken, weet het Spaans/Britse team niet. Stephen Price: „We weten vrij zeker dat het CMTV er vóór 2005 niet was. Daarna kwam het ineens overal in de Picos voor. Dat kunnen amfibieën niet op eigen kracht zo snel gedaan hebben.” Hij speculeert op introductie door mensen.