In Vlaanderen leeft het Zwarte Pietendebat niet. Zou dat wel moeten?

Een Roetpiet gluurt door een raampje naar binnen. Sinterklaas wordt mogelijk dit jaar bijgestaan door gekleurde Pieten en Roetpieten. De Zwarte Piet ligt onder vuur, dit figuur is volgens sommigen een uiting van racisme. Foto ANP / Roos Koole

Zowel in Nederland áls in België wordt Sinterklaas gevierd. Al jarenlang. Eén groot verschil: in België is er geen groot debat over de rol van Zwarte Piet. Wel wordt het debat in Nederland op de voet gevolgd. Wordt het tijd dat Vlaanderen hier ook over gaat spreken?

Je kunt je afvragen of het er tijd voor wordt, maar op dit moment leeft het Zwarte Pietendebat in Vlaanderen niet. Dat zegt onze correspondent in België, Tijn Sadée. Wel volgen de Belgische media met veel interesse de ontwikkelingen alhier. Sadée:

Toen vorig jaar het Zwarte Piet-debat in Nederland al oplaaide werd er in België, waar het sinterklaasfeest ook wordt gevierd, wat meewarrig gedaan over “die Hollandse zever”. Maar dit jaar is het ernst. Het debat is niet overgewaaid – naar Zwarte Piet “kraait in Vlaanderen geen haan,” schrijft de Standaard – maar Belgische media besteden nu wel grondiger aandacht aan de discussie in Nederland.

‘De gezelligheid is al lang verdwenen’

Vrijdag publiceerde de Belgische krant de Standaard een achtergrondverhaal (€, Blendle) over het Zwarte Pietendebat in Nederland. Mede omdat inmiddels de Raad van State moet oordelen over de vraag of de overheid eisen moet stellen aan het figuur ‘Zwarte Piet’. De Standaard over de status van het debat:

“Maar de gezelligheid is al lang uit het pietendebat. Ook immer bedaarde opiniemakers verloren hun geduld. Hoe komt het dat Nederland zich zo opwindt over Zwarte Piet? In Vlaanderen kraait er geen haan naar.”

Ook stelt de krant vast dat de tolerantie in Nederland verdwenen lijkt te zijn.

“Laat het duidelijk zijn: de tijd dat Nederland een baken van tolerantie was, ligt ver achter ons. De vraag is zelfs of het land ooit echt tolerant is geweest.”

Misschien mist Vlaanderen wel een persoon als Quincy Gario, die het stevig op de agenda zet, aldus de Standaard:

“Mist Vlaanderen nu mondige, zwarte Vlamingen die het debat hier willen voeren? Zeker is dat Nederland, met zijn vele Surinamers en Antilianen, een veel grotere groep zwarte medemensen kent dan Vlaanderen. En veel van hen zijn hoogopgeleid en mondig. Zo bekeken loopt Nederland voor op Vlaanderen.”

Een demonstrant verkleed als Zwarte Piet in de buurt van de plek waar de Raad van State zetelt. Foto ANP / Valerie Kuypers

Maar hóe vieren ze daar eigenlijk Sinterklaas?

Sadée vertelt:

In Vlaanderen rijdt Sint net als in Nederland op een schimmel, in Wallonië op een ezel. Zwarte Piet bestaat in België ook, maar lokt amper discussie uit. Toen de omroep VRT onlangs bekend maakte dat er een Vlaamse Sinterklaasfilm in de maak is met als werktitel Ay Ay Ramon! werd op Facebook meteen opgeroepen om de film te draaien met Zwarte Pieten. “Niet lullen, zoals onze Noorderburen,” klonk een reactie. “En die Hollanders gaan dan hier massaal komen kijken zeker?”

Dat de Vlamingen weinig lijken op te hebben met de heetgebakerde discussie die wij hier voeren, betekent niet dat er niet gesproken wordt over bijvoorbeeld discriminatie. Sadée:

In Vlaanderen zijn er heel andere aanleidingen die recent zorgden voor een debat over discriminatie, zoals in juni, toen VRT-journalist Peter Verlinden, getrouwd met een Afrikaanse vrouw, bekend maakte dat anonimi “Negers!” hadden gekalkt tegen de gevel van zijn woning.

En deze week nog kwam de pas beëdigde staatssecretaris voor Migratie Theo Francken onder vuur te liggen omdat hij in eerdere uitspraken twijfels had geuit over de “economische meerwaarde” van Marokkanen, Congolezen en Algerijnen in België.
Francken bood, onder druk van de premier, inmiddels zijn excuses aan.

Moet Vlaanderen ook ga nadenken over Zwarte Piet?

Het leeft er dus niet. Maar wellicht zou het debat er in ieder geval wel gevoerd moeten worden. Daar pleit althans onze hoofdredacteur Peter Vandermeersch vandaag voor in zijn column in de Standaard (€, Blendle). Vandermeersch:

Ik heb er de voorbije maanden geregeld over gepraat met Belgische vrienden en kennissen. Dat bleken om te beginnen in groten getale aanhangers van optie drie, ‘belachelijk debat’. Daar ben ik het niet mee eens. Want dit debat gaat wel degelijk ergens over. Sterker, het zou ook beter en grondiger in België moeten worden gevoerd.

Want ze gáát wel ergens over. Namelijk over de vraag wie en wat Nederland is, over nationale identiteit, over de verhouding tussen een meerderheid en een minderheid. Is die meerderheid in staat respect op te brengen voor gevoelens van een minderheid?

Niet echt, zo meen ik ook te horen aan de reacties van mijn Belgische gesprekspartners. Want als mijn Belgische vrienden na de kreet ‘belachelijk debat’ al inhoudelijk een standpunt innemen is dat zonder uitzondering ‘handen af van Zwarte Piet’.

    • Nando Kasteleijn