Katholieke kerk opent armen voor homoseksuelen en samenwonenden

De katholieke kerk lijkt sinds het aantreden van paus Franciscus in beweging. Foto ANP/EPA/Osservatore Romano

De katholieke kerk zet de deur open voor homoseksuelen en mensen die samenwonen of zijn gescheiden. In een officieel verslag wordt een radicale koerswijziging van Rome zichtbaar.

Het is maar een tussenstand, maar er wordt al gesproken over ‘een pastorale aardbeving’. Bisschoppen uit heel de wereld zijn vorige week zondag in Rome begonnen aan een bijzondere synode over het gezin. Dat gebeurt achter gesloten deuren. Maar in de officiële samenvatting van een week praten wordt duidelijk dat onder regie van paus Franciscus een enorme ommezwaai aan de gang is.

Minder afwijzing gescheiden mensen

In dat rapport (hier de Engelse tekst) staat bijvoorbeeld:

Homosexuals have gifts and qualities to offer to the Christian community: are we capable of welcoming these people, guaranteeing to them a fraternal space in our communities? Often they wish to encounter a Church that offers them a welcoming home. Are our communities capable of providing that, accepting and valuing their sexual orientation, without compromising Catholic doctrine on the family and matrimony?

Zo’n tekst is nooit eerder uit het Vaticaan gekomen. Ook over samenwonende gelovigen en over gescheiden mensen die willen hertrouwen of anderszins aan de religieuze ceremonies van de kerk willen deelnemen, wordt niet meer zo afwijzend gedaan als in het verleden.
Over samenwonen staat bijvoorbeeld dat:

A new sensitivity in today’s pastoral consists in grasping the positive reality of civil weddings and, having pointed out our differences, of cohabitation. It is necessary that in the ecclesial proposal, while clearly presenting the ideal, we also indicate the constructive elements in those situations that do not yet or no longer correspond to that ideal.

En over de houding tegenover gescheiden katholieken:

(T)he situation of the divorced who have remarried demands a careful discernment and an accompaniment full of respect, avoiding any language or behavior that might make them feel discriminated against. For the Christian community looking after them is not a weakening of its faith and its testimony to the indissolubility of marriage, but rather it expresses precisely its charity in its caring.

De bisschoppen praten nog de hele week verder over dit thema. Dan moet er volgende week een eindverslag van deze synode komen. Maar ook dan is er nog niets definitiefs, want in het najaar van 2015 moet een nieuwe synode, met nog meer deelnemers, zich over hetzelfde thema buigen.

Praktijk wijkt af van leer

Dit tussenverslag is daarom vooral als een discussiestuk te beschouwen. Er zijn bisschoppen genoeg die vinden dat dit allemaal te ver gaat. Maar er zijn ook veel bisschoppen die vertellen dat ze blij zijn met de nieuwe koers.

Want de toon is gezet. Paus Franciscus had in feite vorig jaar al de aanzet hiertoe gegeven, door kerkbestuurders en gelovigen uit heel de wereld uit te nodigen om te vertellen hoe zij omgaan met vraagstukken als samenwonen, scheiding, homoseksualiteit. Hij wist ook wel dat de praktijk van gelovige katholieken daarin fors afwijkt van de officiële leer van de kerk.

‘We moeten barmhartig zijn, niet onverbiddelijk met onze regels en voorschriften’, herhaalt hij keer op keer. Maandagmorgen herhaalde hij nog eens in zijn preek hoe hij daar tegenaan kijkt. De wetten van God zijn bedoeld om mensen dichter bij Hem te brengen, en als ze dat niet doen, zijn ze verouderd, zei hij.

(I)f the law does not lead to Jesus Christ and if it doesn’t get us closer to Jesus Christ, it is dead.

Wees niet bang voor verandering, hield de paus impliciet de vergaderende bisschoppen voor:

God is the God of the law, but is also the God of surprises. God is always new; he never denies himself, he never says that what he had said is wrong, but he always surprises us.

Hij herhaalde het thema uit zijn eerste preek als paus, dat de kerk op weg moet gaan, in beweging moet komen. Iedereen moet zich afvragen, zei hij:

Am I at a standstill or am I a person on a journey?

Het eerste officiële verslag van de synode, ook al is het een tussenstand, laat zien dat de katholieke kerk op het gebied van homoseksualiteit, scheiding en samenwonen na decennia van immobiliteit in beweging aan het komen is.

    • Marc Leijendekker