Wonen waar het krimpt

Studenten van de universiteit in Aken kunnen geen woning vinden. Net over de grens in Limburg wel, daar is ruimte te over.

Lyudmila Vatskicheva studeert in Aken en woont in Kerkrade.
Lyudmila Vatskicheva studeert in Aken en woont in Kerkrade. Foto Chris Keulen

Lyudmila Vatskicheva is gelukkig in Kerkrade. De achttienjarige Bulgaarse is net begonnen met haar studie informatica in Aken. Maar daar kon ze geen woonruimte vinden. „De prijs-kwaliteitverhouding is er vaak niet goed. In een geschikt huis werd het uiteindelijk een andere student. Op internet zag ik de mogelijkheden in Kerkrade.”

Nu heeft ze een kamer in de Zuid-Limburgse grensplaats. De flat oogt wat grauw. Vatskicheva heeft er met haar weinige meubels wat zuurstokachtig kleur aan gegeven. Maar het uitzicht op negenhoog is fabelachtig: glooiend Nederlands, Duits en Belgisch landschap tot aan de einder. „Dat ik voor mijn lessen een half uur moet bussen, vind ik geen probleem.”

Dat reizen kost haar ook niks. De Regio Parkstad zorgt voor gratis openbaar vervoer van en naar Aken.

Voor de verhurende woningcorporatie HEEMwonen zijn de Akense studenten een experiment. Directeur Ger Logister: „Vorig studiejaar zijn we begonnen met vijf woningen in een Kerkraadse flat die over twee jaar wordt gesloopt. Dit jaar hebben we dat uitgebreid naar tien. Met wat aanpassingen: een hoofdhuurder met onderhuurders bleek met af en toe tussentijds vertrekkende studenten gecompliceerd. Nu worden de kamers afzonderlijk vergeven.”

Samenwerkingsverbanden In deze grensregio, in wezen een grote agglomeratie, geldt een beetje de wet van de twee snelheden. Waar in oostelijk Zuid-Limburg de bevolkingskrimp toeslaat, groeit de stad Aken (ruim 240.000 inwoners). De belangrijkste motoren daar: de Fachhochschule en de hoog aangeschreven Rheinisch-Westfälische Technische Hochschule (RWTH), een universiteit die met ruim veertigduizend studenten en een begroting van achthonderd miljoen euro groter is dan alle Nederlandse TU’s samen. Als het in Aken studenten regent, moet het in Zuid-Limburg op zijn minst kunnen druppelen.

Vaals is het grote voorbeeld voor Kerkrade. Daar profiteren ze volop van de groei van de Duitse stad. Vaals is in het uiterste zuidoosten van Limburg van oudsher vergroeid met Aken: 30 procent van de bevolking heeft de Duitse nationaliteit. Waar Nederland stopt, begint de bebouwing van de Duitse stad, niet voor niets met een wijk die Vaalserquartier heet.

Vaals afficheert zich als „die kleine Schwester von Aachen” en hanteert ook de slogan „Ein Katzensprung von Aachen”. Op bezoek bij de buren noemt de Vaalser burgemeester Reg van Loo Aken soms plagerig „Vaals Ost”. Wederzijds worden de mogelijkheden gezien. „Toen Aken bezig was met een nieuw stedenbouw-kundig masterplan,zaten wij ook aan tafel.”

In het verleden woonden al flinke aantallen Duitse studenten in Vaals; de RWTH ligt er op tien minuten fietsen. Daar kwam in de jaren tachtig de klad in toen de studiefinanciering van de Bondsrepubliek bij wonen over de grens niet uitkeerde. Die belemmeringen zijn inmiddels verdwenen.

Van Loo: „Dik vijf jaar geleden zijn we weer actief gaan werven. Inmiddels wonen er 350 tot 400 studenten in een gemeente met nog geen tienduizend inwoners. We zijn in de afrondende fase van de onderhandelingen met een investeerder/projectontwikkelaar over de bouw van nog eens honderd nieuwe units. Als gesprekken in een nog priller stadium met een andere partij goed blijven lopen, komt daar nog een veelvoud van dat aantal eenheden bij.”

Niet iedereen lift mee

Op de website wohnenundlebeninvaals.de toont de Nederlandse gemeente de woonmogelijkheden en worden de meest gestelde vragen over wonen aan de andere kant van de grens beantwoord. Burgemeester Van Loo is tevreden: „Demografische scenario’s voor Vaals gingen uit van bevolkingskrimp. We kunnen die ontwikkeling keren. Met studenten, maar ook met docenten en andere medewerkers van de RWTH.”

Niet iedereen kan meeliften op Aken. De gemeente Simpelveld liet vorig jaar eveneens onderzoeken of er mogelijkheden waren voor huisvesting van Akense studenten. De conclusie was dat Simpelveld voorlopig nog even afwacht. Wethouder Wiel Schleijpen (Burgerbelangen, wonen en ruimtelijke kwaliteit): „Het ontbreekt aan goed openbaar vervoer naar Aken. Dat in het leven roepen, van minstens ’s ochtends 07.00 uur tot middernacht, zou ons een te grote kostenpost opleveren. Huizen geschikt maken voor studenten betekent bovendien dat je gaat opsplitsen. Dat doen we in deze regio in nauw overleg, omdat er vanwege de krimp eerder behoefte is aan minder dan aan meer wooneenheden.”

HEEMwonen kijkt later of de proef een definitief karakter krijgt. In Kerkrade en omgeving zal het de krimp niet keren, denkt directeur Logister. Volgens de Vaalser burgemeester Van Loo kan

Zuid-Limburg nog wel veel meer profiteren van Aken als er werk wordt gemaakt van het slechten van grenzen. „Ook in de hoofden van studenten en ondernemers. Die moeten de potentie van Aken gaan zien.”

In zijn eigen gemeente strijken alvast acht beginnende start-ups van voormalige studenten uit Aken neer in een leeg gekomen gemeenschapsgebouw. „Want ook bedrijvigheid moeten we binnen-halen.”