Waarom juist deze stad zo belangrijk is

de IS-strijd in Syrië De dreigende val van de Syrische stad Kobani kan van grote invloed zijn op de verhoudingen tussen Turkije en de Koerden.

De Noord-Syrische stad Kobani kan ieder moment in handen vallen van Islamitische Staat (IS). Al weken vechten IS-strijders en Koerden om deze grensstad. Nu dreigt de stad daadwerkelijk te vallen. De zwarte vlag wappert al op meerdere plekken in de buitenwijken.

1 Wat betekent het als Kobani valt?

De gevechten om Kobani (Arabische naam: Ain al-Arab) spelen zich af voor het oog van honderden camera’s van de wereldpers en vlak voor de neus van het Turkse leger. Als de stad valt, voelen miljoenen Koerden in de regio zich ernstig door Turkije en het Westen in de steek gelaten. Het laat zien dat de Amerikaanse luchtaanvallen op IS-stellingen weinig effect hebben. Een van de drie door Koerden bestuurde enclaves in Syrië is dan verdwenen en nog meer vluchtelingen, tussen de 150.000 en 200.000, zijn in Turkije gestrand. Een nog groter deel van de grens tussen Syrië en Turkije is dan in handen van IS, waardoor IS een steeds grotere bedreiging voor Turkije vormt.

2 Er staan Turkse tanks op de grens. Waarom doet het leger niets?

De Turkse regering mag van het parlement ingrijpen in Irak en Syrië, maar staat voor grote dilemma’s. Omdat de Syrische Koerden Turkije als vijand zien en zeer sterk wantrouwen, willen ze geen Turkse grondtroepen in hun gebied. Blijven toekijken terwijl de Syrische Koerden het onderspit delven is echter ook niet goed. Dat bewijst volgens Koerden alleen maar dat Turkije IS steunt en een vijand van de Koerden is. Dat bedreigt de wapenstilstand tussen het Turkse leger en de Koerdische guerrillabeweging PKK die twee jaar geleden werd gesloten. Het wantrouwen is wederzijds. Turkije verdenkt de Syrische Koerden ervan met Assad onder een hoedje te spelen.

3 Wat willen de Koerden dan dat Turkije doet?

De Koerden willen dat Turkije hen helpt het zelf te doen, door wapens te leveren en strijders ongehinderd de grens over te laten gaan. Ook moet Turkije volgens de Koerden veel meer doen om IS-strijders tegen te houden die via Turkije reizen. Turkije laat mensen Syrië in en uit gaan, maar houdt wapens tegen uit angst dat die later tegen Turkije worden gebruikt. Tegelijk zijn er – vrijwel niet controleerbare – geruchten dat Turkije wel degelijk vechters en wapens naar de Koerden doorlaat, zolang deze niet voor de PKK zijn.

4 Kan IS delen van Turkije innemen en Turkije zo deze oorlog in zuigen?

Het Turkse leger is een van de grootste binnen de NAVO en goed bewapend. IS is in een conventionele oorlog geen partij voor ze en zal geen grondgebied in kunnen nemen. Als Turkije wordt aangevallen treedt bovendien artikel vijf in werking en zal Turkije door de NAVO worden beschermd, herhaalde de nieuwe NAVO-baas Jens Stoltenberg afgelopen week nog. Minder duidelijk is wat de NAVO zou doen als IS aanslagen in Turkije pleegt. Of als Turkije nu zelf de aanval in Syrië opent om Kobani te beschermen. Turkije neemt dan deel aan de oorlog in buurland Syrië. Turkije zou daar zowel tegen IS moeten vechten als tegen troepen van Bashar al-Assad, want Turkije heeft overduidelijk kant gekozen voor de opstandelingen tegen zijn regime. Overigens schieten de Turkse tanks wel af en toe richting Syrië. Als Turks grondgebied wordt geraakt schieten ze terug, ongeacht door wie het was.

5 Zou de val van Kobani Turkije dwingen iets te doen?

Niet per se. Turkije grenst al op veel plekken aan gebied dat in handen is van IS. Afgelopen week zei premier Ahmet Davutoglu wel dat Turkije zal doen wat het kan om te voorkomen dat Kobani door IS wordt ingenomen, maar hij heeft niet expliciet beloofd militair in te grijpen.

6 Wat betekent dit voor het vredesproces met de Koerden in Turkije?

Als Kobani valt en een slachting van burgers volgt, trekt de PKK zich terug uit de vredesbesprekingen en is de wapenstilstand ten einde, dreigen PKK-leiders. Het tot voor kort ondenkbare is echter ook mogelijk, schrijft denktank Crisis Group: Turkije en de Koerden zouden vanaf nu samen tegen IS kunnen gaan vechten. Op die manier zou het vredesproces binnen Turkije juist een impuls kunnen krijgen. Ze hebben elkaar harder nodig dan ooit, want beide worden door IS bedreigd.