Waarom alle ogen van de wereld nu op Kobani gericht zijn

Turkse militairen staan op wacht terwijl aan de andere kant van de grens vluchtelingen uit de omgeving van Kobani zich verzamelen.
Turkse militairen staan op wacht terwijl aan de andere kant van de grens vluchtelingen uit de omgeving van Kobani zich verzamelen. Foto Reuters/Kadit Celikcan

Een groep van honderd Koerdische betogers drong gisteravond de Tweede Kamer binnen om aandacht te vragen voor Kobani. Vanochtend was het Europees parlement aan de beurt. Waarom is er zoveel te doen rondom deze stad die in handen dreigt te vallen van IS?

Wat gebeurde er gisteren in de Tweede Kamer?
Ruim honderd Koerden drongen gisteren rond 22.00 uur het gebouw van de Tweede Kamer binnen. Ze eisten dat de Tweede Kamer zich uitspreekt voor steun aan de Koerden in Syrië in hun strijd tegen Islamitische Staat. Directe aanleiding voor de betoging is de belegering van de stad Kobani in Noord-Syrië, die in handen dreigt te vallen van IS.

De betogers gingen in gesprek met Tweede Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg. Zij vertrokken nadat de belofte was gedaan dat Koerdische vertegenwoordigers vandaag mogen aanschuiven bij het overleg van de Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken over de situatie in Kobani. Dat overleg heeft vanochtend plaatsgevonden.

Vanochtend zijn Koerdische betogers ook het Europees Parlement in Brussel binnengedrongen:

Twitter avatar casalonsos Stéphane Alonso Handjevol Koerden is zojuist Europarlement binnengedrongen. Geschreeuw, zang, vlaggen. En straks moet #Timmermans op hoorzitting. #Gezellig

Waarom is Kobani zo belangrijk?
Allereerst is daar de ligging: de stad ligt aan de grens met Turkije. Als Kobani valt, is daarmee ook een aanzienlijk deel van de grens in handen van Islamitische Staat, waardoor de jihadistische beweging een nog groter gevaar vormt voor Turkije.

Daarnaast zal de val van Kobani een groot psychologisch effect hebben. NRC-correspondent Marloes de Koning vandaag in nrc.next:

“Als de stad valt, voelen miljoenen Koerden in de regio zich ernstig door Turkije en het Westen in de steek gelaten. Het laat zien dat de Amerikaanse luchtaanvallen op IS-stellingen weinig effect hebben. Een van de drie door Koerden bestuurde enclaves in Syrië is dan verdwenen en nog meer vluchtelingen, tussen de 150.000 en 200.000, zijn in Turkije gestrand.”

Hoe nijpend is de situatie in Kobani?
Ongeveer zeventig dorpen in de omgeving van de stad zijn reeds door jihadisten ingenomen en gisteren werden al gevechten in de buitenwijken van Kobani gemeld. De zwarte vlag van IS werd toen op een aantal gebouwen in Kobani gehesen en ook nu wordt er nog steeds hevig gevochten om de stad.

Twitter avatar HaraldDoornbos Harald Doornbos There is some fighting going on in northern #Kobane. Don’t know who is attacking who but smoke coming from 2 buildings.

Bij de gevechten zijn in september meer dan vierhonderd doden gevallen, aldus het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten in vandaag gepubliceerde cijfers. Door de gevechten rondom Kobani zijn er van de 300.000 inwoners uit de regio reeds 180.000 gevlucht naar de grens met Turkije.

Twitter avatar thetimes The Times of London US sends in the Apaches after bombing fails to halt Isis http://t.co/vvBLTdQCvk http://t.co/JwBesI7mu4

De coalitie voert toch luchtaanvallen uit in Syrië?
Vanochtend zijn er inderdaad weer luchtaanvallen uitgevoerd door de Amerikanen en vannacht was dat volgens het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten ook het geval. Het blijft echter de vraag of de luchtaanvallen effectief zijn. De internationale coalitie heeft een groot gebrek aan inlichtingen, waardoor het moeilijk is om de juiste doelwitten te identificeren. Zoals Marloes de Koning vandaag in NRC-Handelsblad schrijft:

“Veel meer dan een zwarte vlag om op te mikken hebben ze niet.”

Volgens het Amerikaanse leger zijn er tot 01.00 uur vannacht twaalf luchtaanvallen rondom Kobani uitgevoerd (Let wel: er wordt in onderstaand overzicht gesproken van Ain al-Arab, wat de Arabische naam is van Kobani):

Twitter avatar DefenseOne Defense One And here are all the locations where the strikes have fallen, again all data per @CENTCOM: http://t.co/Fv5faCQm5l

Wat kan Nederland doen?
De opties zijn beperkt. Nederland kan humanitaire goederen naar de regio sturen, maar van militaire ondersteuning is geen sprake. Weliswaar voeren Nederlandse F-16’s missies uit boven Irak tegen IS, maar dat is op verzoek van de Iraakse autoriteiten.

In het geval van Syrië ligt er niet een dergelijk verzoek; het regime van president Assad wordt als niet-legitiem gezien door de Nederlandse overheid wegens de rol die het heeft gespeeld in het uitbreken van de huidige burgeroorlog in Syrië. Een internationaal mandaat, in VN-verband, zou militaire acties wel mogelijk maken.

Daar werd ook op gehint toen de Artikel 100-brief over Nederlandse deelname aan de coalitie tegen IS in Irak naar de Tweede Kamer werd verstuurd. Maar zolang er geen internationaal juridische basis ligt voor een dergelijke operatie houdt Nederland zich afzijdig in Syrië, en dus ook in Kobani.

Er is nog een andere optie waardoor Nederland in het gebied actief kan worden. Doordat IS een steeds langere grens met Turkije deelt, wordt de kans op een incident met het Turkse leger ook steeds groter. In het geval van een aanval op Turkije treedt artikel 5 van het NAVO-verdrag in werking en wordt het land beschermd door de alliantie. De nieuwe NAVO-secretaris Jens Stoltenberg herhaalde dit afgelopen week nog.

Er staan Turkse tanks op de grens. Waarom doen ze dan niets?
Veel heeft te maken met de moeizame relatie tussen de Turkse autoriteiten en de Koerden. Marloes de Koning in next vandaag:

De Turkse regering mag van het parlement ingrijpen in Irak en Syrië, maar staat voor grote dilemma’s. Omdat de Syrische Koerden Turkije als vijand zien en zeer sterk wantrouwen, willen ze geen Turkse grondtroepen in hun gebied. Blijven toekijken terwijl de Syrische Koerden het onderspit delven is echter ook niet goed.

Dat bewijst volgens Koerden alleen maar dat Turkije IS steunt en een vijand van de Koerden is. Dat bedreigt de wapenstilstand tussen het Turkse leger en de Koerdische guerrillabeweging PKK die twee jaar geleden werd gesloten. Het wantrouwen is wederzijds. Turkije verdenkt de Syrische Koerden ervan met Assad onder één hoedje te spelen.

Vandaag heeft het kabinet een brief naar de Tweede Kamer gestuurd over de situatie rondom Kobani. De Tweede Kamer wilde weten welke stappen Nederland heeft genomen om de inwoners van Kobani te beschermen, aangezien Nederland meedoet aan de internationale coalitie tegen IS.