Voorlopig kan hij naar zijn werk, maar voor hoelang?

De ‘paraplurevolte’ lijkt als een nachtkaars uit te gaan. Demonstranten gaan weer naar het werk of de universiteit. Keert de rust werkelijk terug of zal de nieuwe beweging de straten snel weer bezetten?

Gisterenochtend konden mensen in Hongkong weer zonder probleem naar het werk. Hier en daar liggen nog resterende demonstranten. Foto reuters
Gisterenochtend konden mensen in Hongkong weer zonder probleem naar het werk. Hier en daar liggen nog resterende demonstranten. Foto reuters

Na elf hectische dagen van perfect georganiseerde demonstraties in het hart van bestuurlijk Hongkong hebben studentenorganisaties en democratisch gezinde groepen gisterochtend de blokkades van overheidsgebouwen en kruispunten opgeheven. Daardoor konden duizenden ambtenaren weer aan het werk en gingen scholen weer open.

De massa van overwegend jonge demonstranten slonk zondagnacht van rond de honderdduizend in het weekend naar hooguit duizend maandag. Vermoeidheid, druk van ouders en werkgevers en de dreiging van politie-ingrijpen deden velen vertrekken. De Hongkongse hoofdbestuurder Leung Chun-ying had vrij baan geëist voor werkwillige ambtenaren.

De politie wachtte met het verwijderen van de resterende demonstranten en het opruimen van barricades, uit vrees het demonstratievuur weer op te stoken. Sommige demonstranten keerden gisterenavond na de werkdag nog terug, maar in veel minder groten getale. Daarmee lijkt voorlopig een einde te komen aan de ‘paraplurevolte’, die op een paar vechtpartijen na vreedzaam verliep.

„De meesten moeten weer aan het werk of naar college. Hebben we iets bereikt? Misschien niet meteen, maar wij hebben ook niet verloren”, zeggen studente onderwijskunde Elizabeth Ng (23) en haar vriendje Simon So, een aankomend computerwetenschapper.

Het fris ogende tweetal heeft een idealistisch beeld van de kracht van de ‘paraplubeweging’. Elizabeth denkt dat het een kwestie van tijd is tot Hongkong „een echte democratie” is. Haar vriend is voorzichtiger: „Wij hebben in elk geval het politieke centrum in Beijing een duidelijke boodschap gestuurd: wij willen vrijheid en kiesrecht en zullen ons daar altijd voor inzetten.”

China doet geen concessies

President en partijleider Xi Jinping zal niet onder de indruk zijn van deze boodschap. Het Politbureau van de Communistische Partij van China en de partijgetrouwe hoofdbestuurder van Hongkong, Leung Chun-ying, hebben niets toegegeven en hun jonge uitdagers – 90 procent van de demonstranten was niet ouder dan dertig – zijn simpelweg uitgeput.

Terwijl zij betoogden, vierden de overige Chinezen ‘Gouden Week’-vakantie. Zij bleven door de strenge censuur onwetend over de gebeurtenissen in de voormalige Britse kolonie.

Vanuit Xi Jinpings perspectief was er ook geen reden concessies te doen. De Chinese soevereiniteit in Hongkong is internationaal onbetwist en Hongkongers hebben al meer rechten en vrijheden dan de 1,34 miljard ‘vastelanders’. Wat die laatste groep niet kan, kunnen de vijf miljoen stemgerechtigde Hongkongers vanaf 2017 wel: stemmen op twee of drie door een speciaal kiescomité geselecteerde kandidaten.

China zegt met dit plan naar de letter te voldoen aan het internationale verdrag dat in 1997 na de Britse teruggave van Hongkong aan China van kracht werd. Dat verdrag (de zogeheten Joint Declaration van 1997) en de Hongkongse grondwet (Basic Law) voorzien in algemene verkiezingen, maar niet in het recht van burgers zichzelf of anderen te kandideren. Dat is voorbehouden aan het speciale kiescomité van 1.200 Hongkongse ingezetenen.

Hongkong moet stabiel blijven

„Als ergens nog speelruimte is voor een politiek compromis met Beijing, zit dat in de samenstelling van het comité dat de kandidaten gaat selecteren. Dat comité moet een representatieve afspiegeling gaan vormen. Dus niet alleen worden samengesteld uit de zakenelite en Beijing-loyalisten”, zegt commentator Robert Chow. Hij leidt de Alliance for Peace and Democracy, een organisatie die fel tegen de betogingen is en zegt te spreken namens de zwijgende meerderheid.

„In Beijing weten ze dat de meerderheid van de Hongkongers niet achter de betogers staat, maar wél vindt dat de Hongkongse tradities en waarden bewaard moeten blijven. Het is óók in Beijings belang dat Hongkong stabiel blijft. Daarom is een compromis over de samenstelling van dat kiescomité het meest denkbare scenario”, zegt Chow, wiens organisatie de voorbije dagen enkele kleine tegendemonstraties hield.

Beijing is niet bereid daarover te onderhandelen, de studenten zijn dat ook niet. Daarom denkt Mei Lan, commentator van het activistische Apple Daily, dat het een kwestie van tijd is tot demonstranten opnieuw de Hongkongse boulevard vullen: „Hongkong is veranderd. Er is een nieuwe beweging geboren en het zal lang duren voordat de rust is teruggekeerd.”