Vijf ongemakkelijke vragen die Ballast Nedam zelf niet wil beantwoorden

Het is bijna een ritueel geworden: een winstwaarschuwing van bouwer Ballast Nedam. Gisteren was het weer eens zo ver. Het bouwbedrijf meldde nóg meer “kostenoverschrijdingen” op het inmiddels beruchte ‘A15-project’ – de verbreding van snelweg A15 en de vervanging van de Botlekbrug.

Eén belangrijk verschil met de vorige winstwaarschuwing in juni: Ballast Nedam – een van de grote bouwers van Nederland met 3.000 werknemers – heeft ongeveer alle mogelijkheden om aan extra geld te komen al ingezet. Het kan er dus geen tegenvallers meer bij hebben. Beleggers schrokken dan ook: de koers sloot gisteren 10 procent lager.

Hieronder vijf ongemakkelijke vragen die topman Erik van der Noordaa zelf niet wil beantwoorden – het bedrijf verwijst voor vragen naar zijn persbericht.

1. Hoe dramatisch is deze tegenvaller?

Behoorlijk. In juli liet Ballast Nedam nog weten dat het A15-project een verlies van 87 miljoen euro zou veroorzaken. Nu blijkt dat te optimistisch: het verlies is opgelopen tot “circa 100 miljoen euro”. En dat loopt in het laatste kwartaal nog verder op, verwacht Ballast Nedam. Het bedrijf kan dit verlies er “eigenlijk niet bij kan hebben”, zegt analist Joost van Beek van Theodoor Gillissen.

“Ze hebben al een keer nieuwe afspraken gemaakt met de banken en ze hebben ook al een keer geld opgehaald bij hun aandeelhouders.”

2. Hoe heeft het zo ver kunnen komen?

De hele bouwsector heeft het moeilijk sinds de crisis.  Er zijn minder opdrachten en meer concurrentie. Daarnaast zijn bouwers door  nieuwe aanbestedingsregels meer verantwoordelijk geworden voor ontwerpfouten. Dat kan tot grote conflicten leiden, blijkt wel uit het A15-project.  Omdat de opdrachtgevers twijfelden over de betrouwbaarheid van de fundering, kozen de bouwers voor een andere – veel duurdere – fundering. Maar wie betaalt dat? Daarover steggelen Rijkswaterstaat en de bouwbedrijven nu al maanden. Een arbitragecommissie moet een bindend advies uitbrengen. Vooralsnog worden de bouwers verantwoordelijk gehouden voor de extra kosten.

3. Wat zijn de financiële gevolgen voor Ballast Nedam?

Ook voor de nieuwe tegenvaller was de positie van het bouwbedrijf zwak. De laatste keer dat Ballast Nedam winst maakte, was in 2011. Die aanhoudende malaise heeft invloed op de mate waarin Ballast Nedam aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen.  En de rente die Ballast Nedam over leningen moet betalen, loopt als gevolg van dit extra verlies waarschijnlijk ook op.

4. Hoe kan Ballast Nedam dit oplossen?

De eenvoudigste oplossing: gewoon winst maken. Maar  het winnen van nieuwe projecten wordt “steeds lastiger”,  zegt analist Philip Ngotho van ABN Amro, “omdat potentiële klanten zich ook af zullen vragen of Ballast Nedam in de toekomst nog zal bestaan”. Maar op een andere manier aan geld komen is ook niet eenvoudig. Geld ophalen op de beurs heeft het bedrijf net gedaan en ook met de banken zijn net net ruimere afspraken gemaakt. Dan maar bedrijfsonderdelen verkopen? De timing is nu niet ideaal, zegt analist Edwin de Jong van SNS Securities. “Kopers weten dat Ballast Nedam het geld nodig heeft, dus zullen nu nooit de hoofdprijs betalen.” Op de lange termijn gloort nog de oplossing dat Ballast Nedam de extra kosten van het A15-project misschien toch niet allemaal zelf hoeft te betalen.

Ballast Nedam in betere tijden:

5. Overleeft Ballast Nedam dit wel?

Waarschijnlijk de ongemakkelijkste vraag van allemaal. Als het geld op een zeker moment echt op zou zijn en er acute problemen ontstaan, ligt het lot van Ballast Nedam min of meer in handen van de banken. Het is “survival of the fittest”, zegt  Bert van Wee, hoogleraar transportbeleid aan de TU Delft. En als een paar bedrijven de slag niet overleven: “Jammer dan, dan gaan ze failliet”.