Vijf mille vergoeding per ‘gevangengehouden’ kind

De hoge schadevergoeding is een duidelijk signaal, zegt de advocaat. Een Nederlands kind heeft Nederlandse rechten.

Nederlandse kinderen zitten soms in een Nederlands asielzoekerscentrum. Dat gebeurt. En de rechter heeft nu expliciet vastgesteld dat het tegen de wet is.

De staat moet twee Nederlandse meisjes – eentje is 5, de ander bijna 3 jaar – tien mille schadevergoeding betalen; 5.000 euro voor elk. Eind vorige week heeft de bestuursrechter in Den Haag hier een uitspraak over gedaan.

Het gaat om twee dochtertjes van een 23-jarige Guinese vrouw. De Nederlandse vader verdween uit beeld, terwijl moeders zwanger was van haar tweede dochter. Maar de Guinese had geen verblijfsvergunning. En omdat asielgezinnen met minderjarige kinderen na een uitspraak van de Hoge Raad in 2011 niet meer op straat terecht mogen komen, werden de drie opgevangen op een ‘gezinslocatie’ in Katwijk.

Daar heerst een ‘sober voorzieningenniveau’, omdat de gezinslocaties eigenlijk zijn bedoeld voor uitgeprocedeerde gezinnen met kinderen die anders geen onderdak hebben. De opvang is dus gericht op terugkeer naar het land van herkomst. Formeel is het ook een ander soort opvang dan een regulier asielzoekerscentrum, waar mensen zitten die nog in afwachting zijn van de behandeling van hun asielaanvraag. Voor kinderen zijn wel dezelfde voorzieningen geregeld, zoals onderwijs en speelruimtes.

Alleen: Nederlandse kinderen hebben recht op méér voorzieningen dan de minimale opvang die minderjarige kinderen krijgen als ze zijn uitgeprocedeerd en het land worden uitgezet. De rechter in Den Haag constateert dat de kinderen „als Nederlanders onrechtmatig in hun vrijheid zijn beperkt”, en dat twintig maanden lang.

Bovendien leden de kinderen volgens de rechter schade door hun verblijf in de gezinslocatie. Zo had de Guinese vrouw een meldplicht. Ze moest zich zeven dagen per week midden op de dag op het centrum melden, zoals standaard is op de locatie. Daardoor zijn de kinderen „feitelijk ‘gevangen’ gehouden op het centrum” in Katwijk, schrijft de rechter. Een dagje uit naar museum of dierentuin, of een bezoekje aan vrienden ergens in het land is voor hen „onmogelijk gemaakt”.

Volgens advocaat Pim Fischer, wiens kantoor in deze zaak namens de kinderen optrad, heeft de rechter met de duizenden euro’s schadevergoeding een „duidelijk signaal” willen geven. „Zo’n hoog bedrag heb ik nog nooit gezien.”

Rechters leggen in zijn zaken meestal hooguit enkele honderden euro’s schadevergoeding op. Bijvoorbeeld als mensen een tijd lang geen bijstand of onderdak hebben gekregen, terwijl ze daar wel recht op hadden. „Nederlandse kinderen hóren niet in een gezinslocatie, wil de rechter duidelijk maken.”

Het gezin van de Guinese vrouw woont inmiddels in Utrecht. Een verzoek voor een verblijfsvergunning voor de moeder loopt nog – dat is ingediend op grond van artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, het recht op een ongestoord gezinsleven.

De immigratie- en naturalisatiedienst IND wees die aanvraag aanvankelijk af. Met als gevolg dat de drie nog vier maanden langer in Katwijk woonden. De rechter wees vorig jaar zomer het verzoek om een voorlopige voorziening toe.

Gewoonlijk gaat verantwoordelijk staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) in hoger beroep tegen dit soort uitspraken, juist vanwege hun precedentwerking. In vergelijkbare gevallen zal de rechter immers naar bestaande rechtspraak kijken. Dat kan hij dit keer niet doen. Formeel gaat de zaak alleen om een verzoek om een schadevergoeding en daar staat geen beroep tegen open.

Het politiek lastige is nu dat de Nederlandse kinderen overduidelijk recht hebben op voorzieningen, maar hun vader of moeder zonder verblijfspapieren niet. Vanochtend wilde de IND niet zeggen hoe vaak deze situatie voorkomt. De dienst wil eerst de Kamer informeren. In 2011, toen de opvang net was begonnen, sprak Unicef van ‘enkele’ Nederlandse kinderen op de gezinslocaties.

Advocaat Pim Fischer weet zeker dat het nu ook nog gebeurt. „En dus moet hier een oplossing voor komen.”