Veel gedoe om een paar cent per fles

Moet het statiegeld op plastic flessen wel of niet afgeschaft worden? Er spelen zulke grote belangen dat dat besluit opnieuw is uitgesteld.

Bij 4Pet Recycling in Arnhem worden petflessen verzameld en vermalen tot een grondstof voor nieuwe producten. Het kabinet heeft besloten om statiegeld op grote plastic flessen voorlopig toch nog niet af te schaffen. Foto ANP
Bij 4Pet Recycling in Arnhem worden petflessen verzameld en vermalen tot een grondstof voor nieuwe producten. Het kabinet heeft besloten om statiegeld op grote plastic flessen voorlopig toch nog niet af te schaffen. Foto ANP

Een op het oog eenvoudig besluit om statiegeld op plastic flessen te handhaven of af te schaffen, wordt maar niet genomen. De voor- en tegenstanders van het statiegeldsysteem staan nog altijd lijnrecht tegenover elkaar – en onlangs is zelfs de term omkoping gevallen.

De supermarktketens en de frisdrankindustrie willen graag van het statiegeld af. Zij vinden het systeem omslachtig en te duur. Winkeliers vinden statiegeld een gruwel. Zij zitten opgescheept met de flessen en moeten van de fabrikant hun kwartje zien terug te krijgen. Zij willen dat consumenten zelf plastic afval gaan scheiden.

De voorstanders van het statiegeldsysteem zijn milieuorganisaties en gemeenten. Gemeenten vrezen een enorme berg zwerfafval als consumenten geen geld meer terugkrijgen voor lege flessen.

De afspraken zijn niet nagekomen

Toenmalig staatssecretaris van Milieu Joop Atsma (CDA) beloofde de industrie in het voorjaar van 2012 dat het statiegeld in 2015 zou worden afgeschaft. Intussen is duidelijk dat het zeker tot 2016 in stand blijft. Atsma’s opvolger Wilma Mansveld (PvdA) verwijt de fabrikanten dat zij zich niet aan de gemaakte afspraken houden. De deal was: het statiegeld verdwijnt als de fabrikanten werk maken van milieuvriendelijkere verpakkingen van frisdranken. Volgens de Inspectie Leefomgeving en Transport zijn alle afspraken op één na nagekomen: in een deel van de petflessen zit nog steeds pvc. Mansveld bekijkt in juni of het pvc-gebruik is beëindigd. Als dat het geval is, kan het statiegeld in 2016 verdwijnen. Donderdag komt het onderwerp weer aan de orde in de Tweede Kamer.

Is er sprake van omkoping?

De belangen in het statiegelddossier zijn groot. Het gevolg is een machtsspel tussen de frisdrank- en verpakkingsindustrie, supermarkten, recyclebedrijven, milieuorganisaties en gemeenten. Er wordt flink gelobbyd.

Misschien wel té flink. Onlangs meldde P+, een blad over verantwoord ondernemen, dat Lidl en Aldi door het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL), de branchevereniging voor de supermarkten, en Coca-Cola zouden zijn omgekocht om tegenstander van het statiegeldsysteem te worden.

Lidl en Aldi waren altijd voor; zij hebben een winstgevend systeem om petflessen in te nemen. Het kwam het CBL en Coca-Cola niet goed uit als Lidl en Aldi daaraan wilden vasthouden, en dus boden zij de discounters een financiële vergoeding om zich achter het standpunt van de andere supermarkten te scharen. Aldus P+, in een artikel over „het gevecht voor het behoud van het statiegeld op petflessen”.

Een woordvoerder van CBL ontkent dat de branchevereniging en Coca-Cola vooraf bij Lidl en Aldi op bezoek zijn gegaan om ze te bekeren. Lidl ontkent een afkoopsom (aangeboden) te hebben gekregen.

Het verhaal wakkerde de discussie over statiegeld weer flink aan. Tweede Kamerleden vroegen om opheldering over de vermeende afkoopsom. En toen bleek vorige week dat het inderdaad niet het CBL en Coca-Cola waren die Lidl en Aldi geld hadden geboden om te stoppen met het statiegeldsysteem. Op vragen van staatssecretaris Mansveld moest het Afvalfonds Verpakkingen toegeven de omkoper te zijn. Al noemt directeur Cees de Mol van Otterloo het natuurlijk niet zo. Hij spreekt liever van „compensatie” voor de „eventueel door hen (Lidl en Aldi, red.) te lijden schade” als het statiegeld wordt afgeschaft. Volgens hem hebben de discounters hier zélf op aangedrongen. Om hoeveel geld het gaat, is niet bekend.