Nobelprijs bij gokker bijna zo populair als Songfestival

Ranglijst wedkantoor lezen is een kwestie van wegstrepen

De Keniaan Ngugi Wa Thiong’o op één, de Japanner Murakami op twee en de Wit-Russische Svetlana Aleksijevitsj op drie – de top van de ranglijst van wedkantoor Ladbrokes voor de Nobelprijs is helder.

Maar wat betekent de ranglijst werkelijk als voorspeller van wie er donderdag de belangrijkste literaire prijs ter wereld krijgt? Vorig jaar stond Alice Munro twee dagen voor de uitreiking nog laag in de top-10. Pas in de uren voor de bekendmaking steeg ze op de goklijst, om de traditionele favoriet Murakami te achterhalen. En ze won. Dat versterkte de indruk dat er soms iets lekt uit het bastion van de Zweedse Academie.

De noteringen van de bookmakers, waarvan Ladbrokes de belangrijkste is, zeggen het ene jaar meer dan het andere. J.M.G. Le Clézio stond in 2008 plots bovenaan en won, Mario Vargas Llosa werd twee jaar later door de voorspellers volledig over het hoofd gezien. Om Ladbrokes te kunnen ‘lezen’, is het goed te weten hoe het kantoor werkt. De koersen worden door het jaar heen bepaald op basis van andere prijzen, artikelen in de pers en literaire blogs. De laatste weken wordt de lijst een afspiegeling van daadwerkelijke inzetten. De Nobelprijs lokt 10.000 klanten, die gemiddeld 5 pond (6,36 euro) inzetten. Daarmee is het voor Ladbrokes een belangrijk evenement. „Na het Eurovisie Songfestival levert het ons de meeste internationale weddenschappen op”, zegt woordvoerder Alex Donohue. Overigens kan een grote voetbalwedstrijd uit de hoogste Engelse divisie een miljoen pond binnenbrengen.

De noteringen van het kantoor weerspiegelen vooral de verwachtingen van veel gokkers. Vandaar de aanwezigheid van auteurs die algemeen als te jong of te licht voor de onderscheiding worden gezien, zoals Karl Ove Knausgard, Bob Dylan en John Le Carré. Ook de positie van beroemde, wel Nobelprijswaardige schrijvers als Philip Roth en Haruki Murakami kan worden geflatteerd. Soms wordt de lijst gemanipuleerd. De Noorse schrijver Jon Fosse stond in 2013 ineens hoog, naar verluidt omdat zijn vrienden als verjaardagscadeau op hem hadden ingezet.

Er zijn dus valse sporen, maar er valt best iets te ontdekken. Vorig jaar deden veel vrouwen het goed, wat de gedachte voedde dat een vrouw zou winnen. Nu staan er drie Afrikanen bij de eerste tien. Is Afrika aan de beurt? De winst van de (blanke) Zuid-Afrikaan J.M. Coetzee is elf jaar geleden.

De Keniaan Ngugi Wa Thiong’o (1938), die gisteren Murakami verdrong als favoriet, heeft één nadeel: zelfs voor het Nobelcomité is hij erg links. Verder is het een kwestie van wegstrepen: de situatie in Syrië pleit tegen Adonis, Handke is politiek omstreden, de Amerikaan Roth na de Canadese Munro is gek, Fosse is vast een verlaat verjaardagscadeau en een zakkende topper als Murakami is kansloos. Blijven over uit de top: Wa Thiong’o, Aleksijevitsj (echter: twee vrouwen achtereen is zeldzaam), Kadare, Modiano (dark horse) en Djebar. Cees Nooteboom staat met 25 tegen 1 gedeeld vijftiende.