Nationaal Comité wil dat Bevrijdingsdag een vrije dag wordt

De Nationale Dodenherdenking op de Dam afgelopen jaar.
De Nationale Dodenherdenking op de Dam afgelopen jaar. ANP / Olaf Kraak

Het Nationaal Comité 4 en 5 mei pleit voor een andere invulling van de herdenking en Bevrijdingsdag. 5 mei moet een nationale vrije dag worden en de Tweede Wereldoorlog moet weer centraal komen te staan bij de herdenking.

Dat blijkt uit een visiedocument over mogelijke veranderingen, dat vandaag is gepubliceerd (pdf). Het Nationaal Comité was gevraagd dit visiedocument te schrijven. De komende maanden zijn er bijeenkomsten met betrokkenen zodat ze hun mening over de voorstellen kunnen geven.

De belangrijkste conclusies uit het document zijn:

  • De Tweede Wereldoorlog dient centraal te staan bij het herdenken op 4 mei en het vieren van de bevrijding op 5 mei;
  • Naast Nederlandse oorlogsslachtoffers moeten cruciale gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog bij de Nationale Herdenking expliciet worden benoemd, zodat het verhaal van de Tweede Wereldoorlog verteld blijft;
  • 5 mei moet voor iedereen een vrije dag worden. Het is belangrijk om op één dag in het jaar gemeenschappelijk stil te staan bij het belang en de herkomst van onze vrijheid, aldus het comité.

‘Ook zwarte bladzijden horen bij de geschiedenis’

Het comité is niet tevreden met de manier waarop 5 mei wordt ingevuld. Vicevoorzitter Jacques Wallage zegt in een interview met dagblad Trouw: “Op die dag vieren we de vrijheid, maar de erkenning dat daaraan een vreselijke periode van onvrijheid vooraf is gegaan, is in de loop der jaren verloren gegaan.” Ook worden de ‘zwarte bladzijden’ van de geschiedenis volgens het comité niet genoeg erkend - zoals dat veel Nederlanders tijdens de Tweede Wereldoorlog wegkeken.

‘De herdenking op de Dam is niet meer van ons’

Het comité baseerde de voorstellen op vier verkenningsgesprekken met nationale betrokkenen. Daaruit kwam naar voren dat de Indisch-Nederlandse en Joodse gemeenschap zich verwijderd voelen van de herdenking op de Dam. Wallage:

“Dat trekt het comité zich zich aan. We willen een nationale herdenking die voor iedereen passend is. Joodse Nederlanders gaan al jaren naar de Hollandse Schouwburg in Amsterdam en mensen uit voormalig Nederlands-Indië naar de herdenking in Den Haag. Dat herdenken in eigen kring is goed. Maar we willen óók een herdenking waarin iedereen zich herkent.”

‘Moeilijker gemeenschappelijke basis te vinden’

Volgens Wallage is het goed om de herdenking en bevrijdingsfestiviteiten om de zoveel tijd kritisch tegen het licht te houden. Dat er zo veel discussie is over de invulling van 4 mei - bijvoorbeeld over de vraag of het herdenken van naoorlogse slachtoffers niet zorgt voor verwatering - geeft volgens hem aan dat het een onderwerp is dat veel mensen raakt.

“De tijden zijn ingrijpend veranderd en dat geldt ook voor de samenstelling van de bevolking. Onze samenleving is meer gefragmenteerd geraakt dan ooit en het is dan moeilijk om een gemeenschappelijke basis te vinden. We komen in de fase dat we steeds meer afscheid nemen van de mensen die nog uit eigen waarneming kunnen vertellen over de oorlog. Het is nodig om te overdenken welke richting we moeten geven aan de herdenking.”

Werkgevers geen voorstander extra vrije dag

De werkgevers zijn geen voorstander van het pleidooi voor een vrije dag op Bevrijdingsdag. Volgens werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland zijn er al te veel vrije dagen. Een woordvoerder van VNO-NCW namens beide organisaties tegen persdienst Novum:

“De huidige situatie, waarin elke vijf jaar zoveel mogelijk vrij wordt gegeven, is wat ons betreft goed genoeg. Werknemers kunnen altijd vrij nemen. Veel mensen doen dat misschien al.”

De organisaties staan ook niet open voor een gesprek met het comité en vakbonden. FNV-voorzitter Ton Heerts wilde juist wel om tafel, zei hij eerder vandaag op Radio 1. Wat hem betreft is jaarlijks stilstaan bij de bevrijding helemaal niet verkeerd.