Opinie

Je kunt hoes van iPad ook als hoedje dragen

‘Puck en het Raadsel van de Codes’ (VPRO)
Puck en het Raadsel van de Codes’ (VPRO)

Zondag stelde de Belgische kinderpsychiater Theo Compernolle in Brandpunt (KRO): „Als Steve Jobs aan zijn iPad gekleefd was, zoals de meesten van ons, dan had hij de iPad nooit bedacht.” Multitasken bestaat niet en computers doden de de creativiteit - het bekende verhaal. Vorige week stemde 81 procent van de kijkers naar het debatprogramma Arena (EO) in met de stelling dat Nederlandse kinderen te vrij worden opgevoed.

Met deze echo's in mijn hoofd, kreeg ik een buitengewoon goed humeur van de documentaire Puck en het Raadsel van de Codes (3DOC/VPRO), over een jongen van 15 die zeer vrij wordt opgevoed en niet alleen iPads hackt, maar ook hun beschermhoes als hoedje draagt.

Regisseur Tessa Boerman volgde de hoogbegaafde en supercreatieve Puck Meerburg uit Delft de afgelopen vier jaar met regelmaat. Hij won een programmeerwedstrijd van Google, ook Microsoft dingt naar zijn hand, maar hij is nog leerplichtig en vindt huiswerk verschrikkelijk. Op z’n elfde sprak hij wel congressen in het Engels toe over de apps die hij had ontwikkeld.

Het leuke van Puck is het speelse enthousiasme waarmee hij de wereld tegemoet treedt. Het is een feest om hem een onbekende hotelkamer te zien betreden en te ontdekken hoe de knopjes en de bedrading werken. Hij zoekt naar hazen in Silicon Valley, in de heuvels achter het hoofdkwartier van Google.

Een hacker waarschuwt Puck dat hij moet uitkijken voor een strafblad en ook dat hij altijd zijn geloof in Open Source (voor iedereen vrij toegankelijke software) moet behouden, ook als hij voor een van de grote commerciële partijen werkt.

Je ziet een kind dwalen door wonderland, zonder te verdwalen. Hij weet precies wat hij wil en kan. Bij een 24-uurs programmeerwedstrijd (hackathon) programmeert hij de nerds die de baard al wel in de keel hebben er snel uit, en zegt dat hij dan graag een beetje gaat slapen. Maar in de Google-competitie hielp hij na beantwoording van de bonusvragen met liefde zijn concurrenten een eindje op weg.

De innerlijke monoloog van Puck krijgt vorm in de film door de teksten die hij intikt, gifgroene letters op een zwarte achtergrond en een knipperende cursor. De jongen is namelijk dol op retro-technologie en verzamelt hardware van voor zijn geboorte in 1999: een Commodore spelcomputer, een laptop van zijn opa die op Windows98 draait.

Het is onvermijdelijk dat zo’n wonderkind, dat wel kan multitasken en vergroeid met de computer toch evenwichtig opgroeit, voortdurend botst met een normatieve buitenwereld. Boerman laat daar niet te veel van zien, maar benadrukt het inspirerende karakter van haar hoofdpersoon. Ze noemde hem „ontroerend”, en dat is precies zoals ik het ook ervaar: broodnodig tegengif voor de conservatieve angsten voor te veel vrijheid en creativiteit . Al moeten we onder ogen zien dat er per definitie veel meer middelmaat is dan excellentie, ook onder iPadgebruikers.