Wereldeconomie

IMF waarschuwt voor langdurige stagnatie

Westerse landen lopen kans terecht te komen in de periode van langdurige stagnatie die aan het eind van de jaren dertig van de vorige eeuw werd gevreesd. Dat stelt het Internationale Monetaire Fonds (IMF) vandaag bij de publicatie van de halfjaarlijkse vooruitzichten voor de wereldeconomie.

Geopolitieke spanningen rond Oekraïne en Irak hebben hebben het vertrouwen van burgers en ondernemers in de afgelopen kwartalen al aangetast. Mede daardoor verlaagt het IMF zijn prognoses voor de groei van de wereldeconomie van 3,7 procent in 2014 tot nog maar 3,3 procent. Dat is even veel als vorig jaar en minder dan in 2012. Van werkelijk economisch herstel is weinig sprake.

Los van de gebeurtenissen in  Oekraïne en Irak maakt het IMF zich zorgen over de daling van de zogenoemde ‘potentiële groei’ in zowel Westerse landen als de opkomende industrielanden. Die potentiële groei is de ‘kruissnelheid’ die economieën onder normale omstandigheden kunnen bereiken.

Seculiere stagnatie

Bovendien bestaat in de traditionele industrielanden het risico op een langdurige stagnatie omdat het deze landen niet of nauwelijks lukt om de gevolgen van de financiële crisis van 2008 achter zich te laten.

Deze theorie van ‘seculiere stagnatie’, waarbij consumptie en investeringen ondermaats blijven, doet sinds een jaar steeds meer opgeld. Hij werd geopperd door de econoom Alvin Hansen in 1938, toen eveneens werd gevreesd dat er aan de economische malaise na de Grote Depressie niet te ontsnappen was. De theorie kwam toen niet uit: de militaire opbouw naar de Tweede Wereldoorlog, vooral in Europa en Japan, zorgde voor een forse economische impuls waardoor de economie toch opleefde.

De invloedrijke Harvard-econoom en oud-minister van Financiën Larry Summers blies de theorie van seculiere stagnatie een jaar geleden nieuw leven in. In zo’n stagnatie-scenario komt het IMF voor de Westerse industrielanden op een economische groei die de eerstvolgende vijf jaar in elk van die jaren meer dan 0,5 procentpunt lager zou worden dan normaal. Het Fonds ziet de oplossing in een monetair beleid dat voorlopig zeer soepel blijft, met rentes van rond nul procent. Nieuw is dat het IMF pleit voor meer overheidsinvesteringen in infrastructuur, zoals wegen en energievoorziening.

Lichte verbetering in 2015

Voor 2015 ziet het IMF in zijn basis-scenario een lichte verbetering in de wereldeconomie, met een wereldwijde economische groei van 3,8 procent. De Amerikaanse economie groeit met 3,1 procent, die van de eurozone met slechts 1,3 procent (Nederland: 1,4 procent). China ziet de groei teruglopen van 7,4 procent naar 7,1 procent. Opmerkelijk is vooral de prognose voor Rusland. Daar groeit de economie zowel dit jaar als volgend jaar nauwelijks.

Eerder vandaag waarschuwde De Nederlandsche Bank voor zeepbelvorming op de financiële markt. Ook die waarschuwing heeft met een stagnerende economie te maken: vanwege het trage economische herstel houden centrale bankiers de rentes laag. Dat leidt ertoe dat beleggers bereid zijn om meer risico’s te nemen.