Hoe gaat Nederland om met terugkeerders?

De Nederlandse aanpak van teruggekeerde Syriëgangers verschilt sterk per persoon. Sommigen worden opgesloten, anderen worden juist geholpen bij hun terugkeer in de samenleving.

Voor alle terugkeerders begint de aanpak hetzelfde: met een bezoek van de politie. Die komt onder andere vragen of de terugkeerder in Syrië heeft gevochten voor een terreurorganisatie. Vaak luidt het antwoord: nee. Veel Syriëgangers beweren dat ze enkel humanitair werk hebben verricht, zoals helpen in een ziekenhuis.

Dan blijven er twee opties over.

Optie één: het Openbaar Ministerie (OM) vindt bewijzen dat de terugkeerder heeft gevochten voor een extremistische strijdgroep. Dit gebeurde bij Maher H., een teruggekeerde Syriëganger die zei dat hij slechts hulp wilde verlenen. Het OM vond foto’s en sms’jes waaruit zou blijken dat hij wél heeft gevochten, voor terreurgroep IS. Maher H. zit nu vast en riskeert tien jaar cel. Met hem zijn nog zeker twee terugkeerders opgepakt.

Optie twee: het OM vindt geen bewijzen. Dan wordt een risicoanalyse gemaakt van de terugkeerder: hoe gevaarlijk is hij? Zo’n analyse wordt deels gemaakt met behulp van geheime inlichtingen, maar ook door gesprekken met ouders, de moskee en de wijkagent.

30 Nederlandse Syriëgangers

Er bevinden zich „potentieel gevaarlijke jongens” onder de ongeveer dertig Syriëgangers die terug zijn gekeerd naar Nederland, maar ook jongeren die „met een beetje hulp” weer naar school kunnen, zei Dick Schoof, Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), onlangs in deze krant.

Als de terugkeerder dan niet wordt opgepakt, krijgt hij vooral hulp van de overheid bij zijn reïntegratie. Terugkeerders kunnen bijvoorbeeld geholpen worden bij het vinden van werk of een opleiding.

Binnenkort krijgt de overheid er nog een aantal mogelijkheden bij om terugkeerders niet verder te laten radicaliseren. Zo komt er een meldplicht voor terugkeerders en mag de overheid hen ook contactverboden gaan opleggen.

Voor Syriëgangers die uit het jihadisme willen stappen, komt er een zogenoemde ‘exit-faciliteit’. Hierbij wordt terugkeerders een toekomstperspectief geboden en krijgen ze psychologische hulp.