Groep prille pubers of volwassen turnsters?

Officieel voldoen de Chinese turnsters aan de minimumleeftijd van zestien jaar. Maar de concurrentie heeft ernstige twijfels.

Siyi Cheng oogt niet als 16.
Siyi Cheng oogt niet als 16. Foto’s AFP

Chunsong Shang is nog geen 1,40 meter lang en graatmager. Ze oogt als een brugklasser aan wie je nog geen boekentas wilt toevertrouwen uit angst dat ze er onder bezwijkt. Maar als de Chinese turnster naar haar leeftijd wordt gevraagd, antwoordt ze met een stalen gezicht: achttien jaar.

Of haar postuur vertekent de werkelijkheid of Shang liegt dat het gedrukt staat. Hoe dan ook, volgens haar paspoort is ze minimaal zestien jaar, sinds 1997 de minimumleeftijd voor internationale toernooien, om te voorkomen dat kinderlichamen op vroege leeftijd onverantwoord zwaar worden belast. Op de website van de internationale turnfederatie FIG staat dat Shang geboren is op 18 maart 1996, dus officieel achttien jaar is. Maar wie die geboortedatum met haar lichaam vergelijkt, kan weinig anders dan zich hooglijk verbazen.

Net als de Nederlandse turnster Céline van Gerner – „ik heb mijn twijfels over de juiste leeftijd van een paar Chinezen” – en het jurylid Aukje de Jong, is de primaire reactie bij het zien van Shang: die leeftijd klopt niet, dat is onmogelijk. Allerminst een gekke gedachte, omdat Chinezen, evenals Noord-Koreanen, in het turnen een verleden hebben van leeftijdsvervalsing.

Boete voor een fakepaspoort

Minder dan een maand geleden werd de Noord-Koreaanse bond door de FIG nog bestraft met een boete van 20.000 euro wegens het gebruik van een fakepaspoort voor turnster Cha Yon-hwa. Haar werd de toegang tot de Aziatische Spelen in Zuid-Korea ontzegd, alsook werden haar uitslagen vanaf 2006 geschrapt.

Kritiek op de FIG over slechte screening van leeftijden wordt immer weerlegd met het argument dat een datum in een officieel document als het paspoort onmogelijk in twijfel kan worden getrokken. Maar de vervalsing van Cha Yon-hwa kwamen de officials merkwaardigerwijs pas op het spoor nadat een bezoeker van de FIG-website had getipt dat op Cha’s licenties na de verplichte tweejaarlijkse verlengingen drie keer achtereen een andere geboortedatum stond vermeld. Een beetje nalatig, op z’n zachtst gezegd.

Eerder werden Noord-Koreaanse turnsters geweerd van de WK in Rotterdam (2010) en twee jaar later van de Olympische Spelen in Londen. Wilden de Noord-Koreanen daarom in Nanning een statement afgeven? Of zijn ze tot inkeer gekomen na de derde leeftijdsstraf in iets meer dan twintig jaar? Het blijft gissen, want Noord-Koreaanse sporters verstaan zich nooit met journalisten. Sterker, de turnsters liepen in Nanning zonder omkijken linea recta de zaal uit. Maar het viel vooral op dat de turnsters uit het land van de Grote Leider Kim Jung-un in Nanning fysiek geen argwaan wekten en er stuk voor stuk uitgesproken vrouwelijk uitzagen.

Dat kan niet gezegd worden van de Chinese ploeg, die eerder iets weg had van een prille pubergroep dan een team van volwassen turnsters. Want naast Shang viel ook Siyi Cheng op vanwege haar geringe lengte. Zij is volgens de licentie op de FIG-website van 12 februari 1998 en moet dus zestien jaar zijn. Mogelijk is dat correct, hoewel ze allesbehalve als een tiener van die leeftijd oogt.

Manipulatie leeftijd drie turnsters

En ook de Chinezen hebben de verdenking tegen, want op de Spelen van 2000 in Sydney traden drie turnsters jonger dan zestien jaar aan. Die manipulatie kwam pas acht jaar later, in aanloop naar de Olympische Spelen van Beijing, aan het licht. Een van Sydney-turnsters had zich aangemeld als vrijwilligster voor de Spelen met vermelding van haar ware geboortedatum. Die leerde dat zij destijds nog maar veertien jaar was. Een andere turnster gaf vervolgens in een televisie-interview toe onder een jongere leeftijd te hebben geturnd. En de FIG? Die gaf opnieuw een geldstraf.

Na de Olympische Spelen van Rio de Janeiro in 2016, als de code opnieuw wordt aangepast, zal het minder aantrekkelijk worden om kleine turnsters te selecteren. De FIG wil na die datum het vrouwenturnen showy maken. Daarvoor worden in samenspraak met de leiding het wereldwijde circustheater Cirque du Soleil nu al plannen gesmeed. Het wordt dan uitdrukkelijk de bedoeling de vrouwelijkheid van turnster te accentueren. En daar zullen de juryleden op moeten inspelen. Ergo: klein is vanaf die tijd niet meer fijn in de turnhal.

‘Laat je vrouwelijkheid maar zien’

Volgens Aukje de Jong is die trend nu al ingezet, want uitstraling – „daag ons juryleden uit, laat je vrouwelijkheid maar zien” – is minstens zo belangrijk als een technisch verantwoorde oefening. Sterker een goede presentatie levert extra punten op. „In die zin hebben de Nederlandse turnsters het in Nanning goed gedaan”, concludeert De Jong. En de Amerikaanse turnsters vanzelfsprekend. Maar dat heeft met de sportcultuur in hun land te maken. Je hoeft Amerikaanse turnsters niet te leren hoe ze zich moeten verkopen. Dat deden ze al toen Cirque du Soleil nog buiten de turnhal werd gehouden.