Fracking verdeelt Californië

De Amerikaanse staat Californië wil ook profiteren van de ‘schalierevolutie’ door opvoering van de omstreden winning van olie en gas uit diepe steenlagen.

Grootste producenten van olie en gas in 2013
Grootste producenten van olie en gas in 2013

Geweld in het Midden-Oosten leidde tot voor kort tot stijgende olie- en benzineprijzen wereldwijd, zeker ook in de VS. Inmiddels produceren de Amerikanen zelf zo veel olie en gas dat de afhankelijkheid van buitenlandse import snel afneemt. De benzineprijs dáált, terwijl de geopolitieke onrust toeneemt.

De Verenigde Staten zijn Saoedi-Arabië dit jaar voorbijgestreefd als grootste olie- en gasproducent ter wereld. Vooral de explosief gegroeide schaliegassector draagt bij aan het doel van ‘energie-onafhankelijkheid’.

Vorige maand is besloten dat ook Californië daar een rol in kan spelen. Op grondgebied dat de Californische overheid beheert, mag de exploitatie middels de boortechniek fracking worden voortgezet. Volgens de Californische raad voor wetenschap en technologie zijn er geen waarneembare risico’s op vervuiling van grondwater of op aardbevingen.

Het is een omstreden besluit in de progressieve staat. Californië (38,3 miljoen inwoners) is traditioneel een oliestaat – alleen Texas, Noord-Dakota en Alaska produceren méér olie en gas. Overal zijn ja-knikkers non-stop bezig, zelfs in steden als Los Angeles. Maar de Golden State wil ook groen zijn, voorop lopen met zonne-energie en andere duurzame bronnen. De milieubeweging is dan ook teleurgesteld en overweegt juridische stappen.

Bij ‘fracken’ wordt keihard gesteente gekraakt door het inspuiten van water, zand en chemicaliën onder hoge druk. De boortechniek is verre van nieuw; ze wordt in de VS al sinds 1947 gebruikt. Dankzij nieuwe kennis en technologie wordt er sinds enkele jaren in twaalf staten geboord om zo gas en olie vrij te maken dat op voorheen onbereikbare diepte opgesloten zat. Dit heeft geleid tot een energie-overschot, dalende energieprijzen, miljoenen nieuwe banen en de mogelijkheid van olie- en gasexport.

„Schaliegas en -olie spelen een sleutelrol in het economisch herstel”, zei expert Francisco Blanch van Bank of America tegen Bloomberg News, toen onlangs bleek dat de VS dit jaar voor de tweede maal de grootste energieproducent ter wereld zijn.

‘Dit is belachelijk’

De overheid beheert in de westelijke staat enorme natuurgebieden waar nu weer mag worden geëxploreerd en geboord. „Dit is belachelijk”, zegt Kassie Siegel van het Center for Biological Diversity. Haar milieugroep spande een rechtszaak aan en zorgde voor de tijdelijke ban die nu wordt beëindigd. Ze noemt het rapport onvolledig. Het zou onder druk van de oliesector selectief en gehaast zijn samengesteld, om de weg vrij te maken voor ‘fracking’.

„Als je niet goed kijkt óf er een probleem is, dan betekent dat niet dát er geen probleem is”, zegt Siegel. „Er zijn wel degelijk risico’s, juist voor het oppervlaktewater waarmee we irrigeren.” Ze klinkt getergd: „De enige manier om fracking veilig te maken is niet te fracken.”

Van de vijftig zelfstandige milieudiensten (EPA’s) in de staten heeft er niet één geconcludeerd dat de ingespoten mix het veel oppervlakkiger gewonnen grondwater kan bereiken, laat staat dat er vervuiling plaatsvindt. Ook oud-directeur Lisa Jackson van de landelijke EPA zei vorig jaar dat er na vele duizenden boringen geen bewijs voor is.

„Het zou op een gigantische samenzwering of collectieve domheid onder duizenden wetenschappers kunnen wijzen, maar dat lijkt me sterk”, zegt energiedeskundige Mark Mills van consultingfirma Digital Power Group, die het debat over ‘fracking’ al jaren op de voet volgt. Ook voor grootschalige trillingen en aardbevingen door ‘fracking’ is geen bewijs, zegt Mills.

Onder het Californische Monterey schalieveld zijn volgens Mills „bodemschatten zo groot als die in Saoedi-Arabië” te vinden. ‘Fracking’ is veel schoner dan de traditionele winning van olie en steenkool, benadrukt hij. „We hebben het een miljoen keer gedaan en horizontaal geboord, vrijwel altijd zonder negatieve gevolgen.”

Siegel wil er daarentegen niet aan dat ‘fracking’ ooit ‘schoon’ of welkom zal zijn. „Dit ondermijnt vooruitgang. We moeten juist naar 100 procent duurzame energie.”

Door naar olie en gas te blijven boren, wordt de groene toekomst volgens haar uitgesteld. President Obama spreekt van een „brugtechnologie” naar een echt „schone toekomst”. „Een brug? Een wankele plank naar nog meer klimaatverandering, zul je bedoelen.” Dat steeds meer progressieven het ‘fracken’ aanvaarden, is volgens velen in de milieubeweging slechts bewijs dat ook linkse politici gecorrumpeerd zijn en „het bed delen met de oliebranche”.

Maar de belangrijkste winnaars zijn niet grote olieconcerns, zegt Mills. Juist het midden- en kleinbedrijf in de energiesector schept arbeidplaatsen. Sinds de recessie voorbij is, groeit de werkgelegenheid het hardst in de staten met de meeste ‘fracking’, zoals Texas en Noord-Dakota. Californië wil daarvan ook profiteren.

Benzine: 70 eurocent per liter

Zonder de schalieproductie had de olieprijs makkelijk 200 dollar kunnen zijn en de benzineprijs in de VS 7 of 8 dollar per gallon (3,785 liter), zeggen experts. Benzine kost nu 3,33 dollar per gallon (0,70 euro per liter): het laagste landelijke gemiddelde in vier jaar. Olie schommelt rond 90 dollar (circa 71 euro) per vat.

De hoeveelheid geïmporteerde energie is met met eenderde gedaald. Mills bepleit om de oude ban op olie- en gasexport op te heffen. De uitvoer zou Europese landen kunnen helpen, onder meer om hun afhankelijkheid van Russisch gas te verkleinen. Het exportverbod uit 1975 zou daartoe van tafel moeten.

Carrie Siegel voorspelt dat er spoedig een nieuwe rechtszaak tegen de staat Californië komt. Maar als zij en de coalitie tegen ‘fracking’ hun zin krijgen, betekent dat geen einde aan „de frackingrevolutie”, zegt Mills. „Het betekent dat Californië zijn kans laat schieten. Dan gaan de banen naar andere staten.”