AIVD handelde onrechtmatig bij afluisteroperaties

Ronald Plasterk.
Ronald Plasterk. ANP / Bart Maat

De AIVD heeft tussen september 2012 en augustus 2013 mensen onrechtmatig afgeluisterd. In die periode steeg het aantal afluisteroperaties met elf procent ten opzichte van het jaar ervoor.

Twitter avatar huibmodderkolk Huib Modderkolk 11% meer personen afgeluisterd door #AIVD, duizenden in bulkdata en onrechtmatige tap bij personen met vertrouwensfunctie #rapport #CTIVD

Dat staat in een rapport van de Commissie Toezicht betreffende Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD). Het rapport gaat over de periode september 2012 tot en met augustus 2013, maar is vandaag pas openbaar geworden, omdat het onlangs is verstuurd naar de Eerste en Tweede Kamer.

CTIVD wil aantal afluisteroperaties openbaar, Plasterk niet

Opvallend: de CTIVD wilde openbaren hoeveel mensen door de AIVD zijn afgeluisterd, maar minister Plasterk heeft dit tegengehouden. Volgens Plasterk zeggen de aantallen iets over de werkwijze van de AIVD en zijn ze daardoor staatsgeheim. De CTIVD is het daar niet mee eens en “betreurt” de beslissing van Plasterk: volgens de commissie kunnen de aantallen bijdragen aan de “openbare verantwoording” van de AIVD.

Onrechtmatige taps bulkdata

De AIVD heeft in zeven gevallen onrechtmatig sattelietcommunicatie, zoals specifieke e-mailadressen of telefoonnummers, in de gaten gehouden (‘Sigint’). Ook was de dienst in twee gevallen onzorgvuldig. Die specifieke informatie wordt uit een ‘bulk’ onderschepte communicatie gehaald. In totaal gaat het om duizenden taps.

De AIVD heeft bijvoorbeeld iemand afgeluisterd omdat de persoon contact had met een persoon die door de AIVD werd onderzocht. De aard van het contact was niet onderzocht en er bestonden geen relevante aanwijzingen om de persoon af te luisteren. De CTIVD concludeert dat de AIVD bij het onderzoek middelen had moeten gebruiken die minder inbreuk maken op de privacy.

Onrechtmatig afluisteren

In vier gevallen heeft de AIVD mensen onrechtmatig afgeluisterd en in twee gevallen handelde de dienst bij afluisteroperaties onzorgvuldig. Er zijn bijvoorbeeld gesprekken uitgewerkt met ‘verschoningsgerechtigden’: mensen die in vertrouwen moeten kunnen praten (bijvoorbeeld artsen en advocaten). Dat mag niet.

Ook heeft de AIVD een groep mensen onterecht aangeduid als organisatie. Als er sprake is van een organisatie, hoeft de AIVD niet voor elk lid apart toestemming aan de minister te vragen om deze persoon af te luisteren. Dit had dus wél gemoeten, oordeelt de CTIVD.

Lees hier het rapport: