Nobelprijs voor de Geneeskunde naar drie hersenwetenschappers

De Nobelprijs voor de Geneeskunde gaat dit jaar naar drie wetenschappers, John O’Keefe en het echtpaar May‐Britt en Edvard Moser. Dat heeft de secretaris van het Nobelprijscomité, Göran K. Hansson, zojuist bekendgemaakt. Ze krijgen de prijs voor de ontdekking van “gps-cellen” in de hersenen.

De winnaars op een groot scherm tijdens de bekendmaking.
De winnaars op een groot scherm tijdens de bekendmaking. Foto AFP/Jonathan Nackstrand

De Nobelprijs voor de Geneeskunde gaat dit jaar naar drie wetenschappers. De Amerikaan John O’Keefe en het Noorse echtpaar May‐Britt en Edvard Moser delen de prijs. Dat heeft de secretaris van het Nobelprijscomité, Göran K. Hansson, zojuist bekendgemaakt in Stockholm. Ze krijgen de onderscheiding voor de ontdekking van “gps-cellen” in de hersenen.

O’Keefe ontdekte in 1971 dat bepaalde hersencellen in de hippocampus van een rat actief zijn als het dier zich op een bepaalde plek in de ruimte bevindt. Op andere plekken werden weer andere cellen actief.

Ruim drie decennia later - in 2005 - ontdekten May‐Britt en Edvard Moser een andere belangrijke component van het mechanisme waarmee hersenen locatie bepalen. Ze ontdekten een andere zenuwcel, de “grid cell”, die een soort coördinatiesysteem mogelijk maakt waarop plaatsen uniek kunnen worden bepaald. Uit hun vervolgonderzoek bleek hoe de locatie- en coördinatiezenuwcellen het mogelijk maken locaties te bepalen en te navigeren.

Twitter avatar nrcwetenschap nrcwetenschap Het is wel bijzonder dat de Nobelprijs Geneeskunde deels voor heel recent onderzoek is, uit 2005!

Vorig jaar werd de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde toegekend aan de Amerikanen James Rothman en Randy Schekman en de Duitser Thomas Südhof. Ze kregen de onderscheiding voor hun ontdekkingen van de werking van eiwitten op celniveau. Dankzij het werk van de drie zijn alle moleculen die een rol spelen bij het transport in de cel nu bekend. Aan de Nobelprijs is een bedrag verbonden van 8 miljoen Zweedse kroon, omgerekend bijna 900.000 euro.

De prijs voor Geneeskunde is de eerste van de zes Nobelprijzen die dit jaar worden uitgereikt. Morgen volgt Natuurkunde, gevolgd door Scheikunde op woensdag, Literatuur op donderdag en Vrede op vrijdag.

Voorafgaand en volgend op de aankondiging van de winnaars zet de organisatie allerlei Nobelprijsweetjes online. Zoals vandaag op Twitter:

Twitter avatar NobelPrize The Nobel Prize Norwegian @MayBrittMoser @NTNU is the 11th woman awarded the #NobelPrize in Medicine #nobelprize2014
Twitter avatar NobelPrize The Nobel Prize #nobelprize2014 #Medicine May‐Britt and Edvard Moser is the 5th married couple to be awarded a Nobel Prize.
Twitter avatar NobelPrize The Nobel Prize Medicine Prize 1949: Moniz for lobotomy. At the time, it appeared to be a great step forward in psychiatry: http://t.co/E7RwG2tjIk

Lees ook het profiel dat natuurwetenschappelijk tijdschrift Nature vandaag publiceerde over May‐Britt en Edvard Moser.