Opinie

Een hek om de woning van een minister: nieuws of niet?

De ombudsman

Kleine berichtjes kunnen grote gevolgen hebben. NRC Handelsblad bracht vorige week woensdag het nieuws dat de woning van minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans werd bewaakt (Extra beveiliging rond woning van Frans Timmermans, 22 september).

Er was volgens de krant „een hoog metalen hekwerk” om het huis in Heerlen gezet, en er waren extra bewakingscamera’s geplaatst.

Gevolg: draaiende camera’s voor het huis, vragen op school aan zijn kinderen. Kortom: een hoop ellende.

Moest de krant dit berichtje nu zo nodig brengen, laat zijn woordvoerder via een redacteur vragen. Wat was het belang hiervan, gelet op de nare gevolgen voor de minister en zijn gezin?

Allereerst: hoe ging dit?

Dat was een kwestie van om je heen kijken. Een collega was in het voorbijgaan, bij toeval, opgevallen dat er een hek om de woning van de minister was geplaatst. Hij tipte de redactie Binnenland, die liet het bericht natrekken bij bronnen in Den Haag. Het klopte. De verhoogde dreiging zou te maken hebben met zijn nieuwe functie als eurocommissaris. Het hek stond er trouwens al een tijdje.

Woog het publieke belang van dit nieuws op tegen het recht op privacy van de bewindsman en zijn gezin?

Allereerst, het hekwerk was duidelijk te zien vanaf de openbare weg; geen paparazzo hoefde ervoor in een boom te klimmen of door het struikgewas te tijgeren. Dan ligt het nieuws, hoe vervelend ook, op straat. Het zou iets anders zijn als het ging om beveiliging die aan het zicht was onttrokken en die een normale burger ook niet zou zijn opgevallen.

Enigszins vergelijkbaar: de politiepost die in 2004 werd geplaatst voor de ambtswoning van burgemeester Job Cohen van Amsterdam, in de koortsige periode na de moord op Theo van Gogh. Ook dat meldde de krant toen.

In die nerveuze jaren was de rij bewaakte publieke figuren lang: Ad Melkert, Ayaan Hirsi Ali, Geert Wilders. De Volkskrant onthulde in 2002 dat Melkert een „doorgeladen pistool” had ontvangen en dat zijn partijgenoot Nebahat Albayrak moest worden bewaakt. Bewaking kreeg ook de burgemeester van Waalre, uit voorzorg na de verwoestende brand in zijn gemeentehuis, twee jaar geleden. Vorig jaar meldde De Telegraaf dat staatssecretaris Teeven werd bedreigd.

Hoe relevant is zulk nieuws? De redacteur die het bericht over Timmermans natrok, zegt: „Als de woning van een minister, een publiek functionaris, extra moet worden beveiligd, zegt dat iets over de druk waar hij onder staat en zegt het ook iets over de maatschappij.”

Het moet dan wel nadrukkelijk gaan om een publiek belang. Met bewaking wegens een uit de hand gelopen ruzie in een ministersfamilie – ik noem maar een dwarsstraat – heeft de krant niets te maken. Wél met bedreigingen die samenhangen met zijn functie.

Dat was hier het geval. De verslaggeefster die het bericht checkte, werd gezegd dat de dreiging te maken had met Timmermans’ nieuwe functie als eurocommissaris. Het betrof hém, er was geen extra beveiliging bij andere commissarissen.

Eén ding deed de krant niet: Timmermans zelf inlichten. Dat had de krant beter wel kunnen doen, vind ik, alleen al om hem erop te attenderen dat dit gepubliceerd zou worden. De krant beoordeelt het zakelijk, maar het komt bij betrokkenen hard en persoonlijk aan.

De regel is dan ook dat de krant behoedzaam met dergelijk nieuws omgaat, zegt de chef Den Haag, die de periode van kogelbrieven en bedreigingen na de moord op Pim Fortuyn meemaakte.

Toen werd bijvoorbeeld uitgebreid van tevoren gesproken, ook met diens partijgenoten, over de melding dat GroenLinks-leider Paul Rosenmöller werd beveiligd. Details liet de krant weg. Ook de Volkskrant lichtte Albayrak in 2001 tevoren in, blijkens een boek van de betrokken verslaggever, over de primeur dat zij persoonsbeveiliging had gekregen.

NRC Handelsblad onthulde in 2005 ook waar de Kamerleden Ayaan Hirsi Ali en Geert Wilders ondergedoken zaten – tegen de zin van ministerie en Nationale Coördinator Terrorismebestrijding, maar mét medeweten van beiden (Wilders ‘woont’ in gevangenis Zeist, 18 februari 2005). De parlementariërs vonden hun woon- en werksituatie, op een marineterrein in Amsterdam en in een cel in kamp Zeist, onhoudbaar.

Als het relevant genoeg is, is het ook verstandig om zoiets te melden?

Dat hangt er vooral vanaf hoe: details over beveiliging geven is uit den boze. Maar ook beschrijvingen en foto’s van de omgeving zou ik al weglaten.

De krant bracht het bericht over Timmermans (een luttele 96 woorden op pagina 2, zonder foto) geserreerd en zakelijk. Probleem blijft, dat ‘zakelijk’ een nogal rekkelijk begrip is geworden. Nu de angst weer schijnt te regeren, wordt beveiligingsnieuws alom breed opgepikt, ook door Hart van Nederland.

Dat moet voor de krant extra reden zijn om zulk nieuws zakelijk af te wegen, niet om het dan maar niet te melden.

Over maatschappelijke angst gesproken: de zaterdagkrant bracht een rustig stuk over de heroplevende angst voor terreur. Die lijkt een deprimerende herhaling van de jaren 2002-2005, inclusief oproepen aan Nederlandse moslims ‘afstand te nemen’ van IS (wat ook een vorm van morele chantage kan zijn).

In Een veilig land is een bang land (27 september) plaatsten Carola Houtekamer en Arlen Poort kanttekeningen bij die angst, maar ontzenuwden ze tegelijk de sofistische geruststelling – ook weer gehoord – dat ‘de kans dat je omkomt bij een aanslag kleiner is dan…’ vult u zelf maar in: dat u wordt aangereden door een bezorger van deze krant, bijvoorbeeld.

In zulke kwesties gaat het niet om de kans dat je zelf ergens slachtoffer van wordt, maar om het gevoel dat de samenleving bedreigd wordt. Dat laat zich niet door statistieken ontzenuwen. Wat dan wel? Keep calm and carry on, adviseerde de burgemeester van Londen in 2005, na de aanslagen in die stad.

Dat lijkt me voor een krant als NRC Handelsblad het beste advies.

Reacties: ombudsman@nrc.nl