Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

Privacy

Ministerie koppelde data onwettig

Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft mogelijk de wet overtreden door sinds 2008 zonder wettelijke basis databanken te koppelen en te analyseren om belasting- en uitkeringsfraude op te sporen. Dat gebeurde met een programma genaamd Black Box. Pas afgelopen jaar werd de werking van het programma, dat ondertussen SyRI heet (Systeem Risico-Indicatie) in een wet vastgelegd.

De woordvoerder van het ministerie bevestigt dat er de afgelopen jaren „zonder wettelijke basis” werd „geoefend”, maar benadrukt dat het College Bescherming Persoonsgegevens toezicht hield op dit programma. Het College weerspreekt dat zij toezicht hield. Wel heeft het in 2007 en 2010 onderzoek gedaan naar het koppelen van databestanden onder regie van Sociale Zaken. Beide keren constateerde het College dat het optreden van het ministerie strijdig was met de Wet bescherming persoonsgegevens, waarna de overheid zijn werkwijze aanpaste.

Volgens de Leidse hoogleraar Gerrit-Jan Zwenne (recht en de informatiemaatschappij) „heeft het er alle schijn van dat de handelswijze van het ministerie de afgelopen jaren in strijd met de wet was”. Op grond van het legaliteitsbeginsel mag de overheid alleen inbreuk op grondrechten zoals privacy maken, zegt Zwenne, als zij daarvoor een toereikende en specifieke wettelijke grondslag heeft. „Het feit dat er pas nu daarvoor een wet is gemaakt, doet al vermoeden dat die grondslag ontbrak. Dat vermoeden wordt nu versterkt als je ziet dat het College tot twee keer toe onrechtmatigheden constateerde.”