Ruzie over nieuwe EU-ploeg

Het Europees Parlement zet vraagtekens bij de kandidaten voor de Europese Commissie. De Fransman Moscovici is ‘ongeloofwaardig’.

De nieuwe Europese Commissie van Jean-Claude Juncker is gisteren voor het eerst serieus in de problemen geraakt. Ruzie over kandidaat-commissarissen dreigt een wig te drijven in de ‘grote coalitie’ van christen-democraten en sociaal-democraten waarop de commissie-Juncker steunt. De twee dominante politieke families in het Europees Parlement vielen elkaars kandidaten gisteren en vandaag onverwacht hard aan.

De Franse socialist Pierre Moscovici, beoogd eurocommissaris voor Economische en Monetaire Zaken, was vanochtend aan de beurt. De christen-democraten wezen zijn kandidatuur af. Ze noemden hem „mislukt” als minister van Financiën onder president Hollande en dus „ongeloofwaardig” als Europees ‘begrotingstsaar’. Op die manier namen ze wraak voor de harde aanpak van ‘hun’ kandidaat Miguel Arias Cañete door de sociaal-democraten, gisteravond.

De verwachting was dat de ‘grote coalitie’ de commissie-Juncker zonder al te veel problemen door het Europarlement zou loodsen. Er zou zelfs sprake zijn van een ongeschreven non-agressiepact. Maar de hoorzitting met Cañete maakte duidelijk dat de relatie broos is. De prominente Duitse christen-democraat Peter Liese schreeuwde tegen zijn socialistische collega’s in de zaal dat ze de Spanjaard met rust moesten laten.

Maar die reageerden woest toen Cañete, die verantwoordelijk zou worden voor Klimaat & Energie, weigerde te vertellen of zijn familie nog belangen heeft in de olie-industrie. Meermaals ontweek hij vragen hierover. „Het is niet relevant”, zei Cañete.

Cañete loopt nu het risico dat het Europees Parlement hem afwijst. Als dat gebeurt kunnen de christen-democraten het hoofd van Moscovici of een andere socialist eisen. Dat bleek niet het enige probleem voor Juncker: de Britse kandidaat Jonathan Hill (Financiële Markten) zakte gisteren voor zijn examen en moet volgende week opdraven voor een tweede ondervraging. En de Hongaar Tibor Navracsics kreeg een spervuur van vragen over de burgerrechten en de persvrijheid in zijn eigen land. Is de Europese portefeuille Burgerschap straks wel veilig bij hem?

Cañete gold vooraf al als het grootste probleemgeval. Buiten het Europees Parlement hielden milieuactivisten foto’s van hem omhoog met de tekst ‘not wanted’, de hashtag #Stopcanete maakt al weken furore op Twitter, en een petitie tegen zijn kandidatuur is door honderdduizenden mensen ondertekend. De Spanjaard oogde dan ook zenuwachtig. Zijn openingsspeech sprak hij zo snel uit, dat de tolken hem nauwelijks konden bijbenen.

De hoorzitting was nog niet begonnen of hij bood excuses aan voor zijn „onfortuinlijke uitspraken” tijdens de Europese verkiezingscampagne in mei. Hij had toen de aandacht getrokken door de intellectuele capaciteiten van vrouwen in twijfel te trekken. Die excuses waren verstandig, maar onvoldoende: hij moest ook openheid geven over zijn oliebelangen.

De Spanjaard bezwoer al zijn aandelen „in twee kleine oliebedrijven” te hebben verkocht. Ook zijn vrouw had dat gedaan. En zijn zoon had zich uit het bestuur teruggetrokken. Maar hoe, werd keer op keer gevraagd, zat het met zijn zwager? Om die vraag niet te hoeven beantwoorden praatte Cañete de hem toegekende spreektijd steeds vakkundig vol. Uiteindelijk zei hij: „Dat is geen directe familie.”

Ook Hill, die de portefeuille Financiële Markten moet krijgen, gold als kwetsbaar. Hij is partijgenoot en vertrouweling van de Britse premier Cameron, die deze week zei dat hij een EU-uittreding van het Verenigd Koninkrijk kan gaan steunen. In het Europees Parlement valt zoiets niet goed. Als oud-lobbyist voor grote firma’s zou Hill bovendien te gevoelig zijn voor druk vanuit de financiële sector.

De Brit deed het niet slecht. Met zijn zachte stem, zijn grapjes en zijn verzoenende taal wist hij te voorkomen dat zijn hoorzitting een oefening in Britten-bashing werd. Hij oogstte zelfs applaus, toen hij zei dat hij „het algemene Europese belang” zou dienen. Maar Europarlementariërs waren niet tevreden over het detailniveau van zijn antwoorden. Hij hakkelde bij een vraag over de Europese bankenunie en had geen mening over ‘euro-obligaties’. Daarop werd unaniem besloten tot een herexamen.

Navracsics schoot vanaf het begin meteen in de verdediging. De Hongaarse relatie met de EU „is door een heel moeilijke fase gegaan”, erkende hij. Maar dat is volgens hem nu voorbij. Navracsics sprak zich plechtig uit voor „Europese waarden”, maar Europarlementariërs wezen op de benarde positie van de vrije pers en de politieke oppositie in Hongarije. „U bent onhoudbaar”, riep de Franse liberaal Jean-Marie Cavada.

Of Juncker op zoek moet naar nieuwe sollicitanten, zal de komende dagen blijken. Veel hangt af van de vraag of de twee grootste fracties tot een vergelijk kunnen komen.

Het Europees Parlement wil op 22 oktober stemmen over Junckers ploeg. Formeel mag het parlement alleen de hele commissie afwijzen, maar in het verleden stuurde het toch individuele kandidaten naar huis door te dreigen met afwijzing van alle commissarissen. De commissie-Juncker treedt op 1 november aan.