Nieuwe man, mildere toon, maar zelfde koers bij de NAVO

Midden in een grote internationale crisis lukte het de NAVO dit voorjaar om een nieuwe secretaris-generaal te vinden. Door de Russische annexatie van de Krim waren de betrekkingen met Rusland slechter dan in jaren het geval was geweest. Het was belangrijk dat het bondgenootschap het snel en zonder onderlinge strijd eens werd over een opvolger van Anders Fogh Rasmussen, wiens termijn dit najaar zou aflopen. De keuze viel op een ervaren politicus, een uitgesproken atlanticus natuurlijk, maar één die veel ervaring heeft in de omgang met Rusland.

De voormalige Noorse premier Jens Stoltenberg (55) trad gisteren in zijn nieuwe functie aan op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel. Hij zei te streven naar een constructieve relatie met Rusland. En hij weigerde te zeggen of hij, net als zijn voorganger, vindt dat Rusland zich meer gedraagt als tegenstander dan als partner.

Daarin viel meteen een andere, iets mildere toon ten opzichte van Rusland te beluisteren dan Rasmussen afgelopen maanden liet horen. Maar een koerswijziging is het zeker niet. De secretaris-generaal is niet de baas van de NAVO, hij moet zorgen dat de besluiten van de 28 lidstaten worden uitgevoerd. En Stoltenberg hield zich dan ook zorgvuldig aan de lijn die de NAVO vorige maand op haar top in Wales heeft uitgezet.

De NAVO zoekt niet de confrontatie met Rusland, zei hij, maar Rusland heeft het internationaal recht geschonden en de beginselen waarop de veiligheid in Europa rust. Het moet zijn optreden veranderen. Het bestand in Oekraïne is hoopgevend, maar Rusland blijft in staat Oekraïne te destabiliseren. In navolging van Rasmussen zei Stoltenberg dat de Oekraïne-crisis „een ernstige bedreiging van de Euro-Atlantische veiligheid” is.

Daarom is een krachtige NAVO belangrijk, benadrukte de nieuwe man, mét de investeringen in defensie die daarbij horen. „Ik zie geen tegenstelling tussen een sterke NAVO en onze voortdurende inspanningen voor een constructieve relatie met Rusland. In tegendeel. Alleen een krachtige NAVO kan zo’n relatie opbouwen.” Stoltenberg onderstreepte terecht dat verdediging van de lidstaten de hoeksteen van het bondgenootschap is – een mededeling die vanzelf zou moeten spreken, maar die gezien de huidige situatie niet genoeg herhaald kan worden.

Ook aan de zuidflank heeft de NAVO te maken met grote instabiliteit: de burgeroorlog in Syrië, buurland van lidstaat Turkije, en de strijd tegen Islamitische Staat. Stoltenbergs eerste buitenlandse reizen gaan naar Polen en Turkije. Daarmee geeft hij duidelijk aan over welke regio’s de NAVO zich nu de meeste zorgen moet maken.