Loeiende koe en een paard van 260 kilo

De van oorsprong Nederlandse dierenarts Dr. Pol boekt succes met tv-serie op de Amerikaanse zender National Geographic.

Dr. Pol (rechts) in actie op een boerderij in Michigan. „Get out of my way! Het dier gaat voor.”
Dr. Pol (rechts) in actie op een boerderij in Michigan. „Get out of my way! Het dier gaat voor.” Foto National Geographic

Op een leeftijd waarop menige generatiegenoot aan een bejaardenwoninkje begint te denken, triomfeert de Nederlandse, in de Verenigde Staten woonachtige dierenarts Jan Pol (72) in een wereldwijd uitgezonden populaire realityserie.

Zijn leven is aanzienlijk spannender geworden sinds hij in 2011 doorbrak als hoofdpersoon in The Incredible Dr. Pol dat National Geographic Channel op tv brengt. Op de golven van dit succes verscheen onlangs de autobiografische bestseller Never Turn Your Back on an Angus Cow, waarin de auteur oprakelt hoe hij in het Drentse buurtschap Wateren tussen de koeien opgroeide. Op zijn twaalfde wist hij dat hij dierenarts wilde worden, maar aan de Universiteit van Utrecht vertelden ze hem later dat de kans op een eigen praktijk nihil was.

Zijn huwelijk met Diane, een studente die hij tijdens een universitair uitwisselingsprogramma in de VS had leren kennen, bracht uitkomst: zij werd zijn ‘office manager’ toen hij in 1981 als zelfstandig veearts aan de slag ging in het groene hart van de staat Michigan. In zijn boek schertst hij dat geen van de circa half miljoen patiënten die hij genas ooit klaagde: „Elk denkbaar levend wezen heb ik behandeld, van een witte muis tot een paard van 260 kilo.”

Het idee om hem met de camera op zijn dagelijkse ronde langs kwakkelende zoogdieren en brak gevogelte te volgen, kwam van zoon Charles die naar Hollywood verhuisde om carrière te maken als tv-producer. „Ik vroeg hem wie in hemelsnaam geïnteresseerd zou zijn in het kijken naar een oude man die met een grappig accent praat en z’n hand op het achterste van de koe legt”, memoreert de veterinair in zijn boek, maar Charles bleek de bedenker van een gouden formule. Deze maand gaat The Incredible Dr. Pol het vierde seizoen in met wekelijkse afleveringen die internationaal door vele miljoenen liefhebbers worden bekeken.

De twaalfkoppige staf van Pol Veterinary Services steekt wat pover af bij de vijfentwintig medewerkers van de crew die permanent hun intrek in de kliniek hebben genomen. „Het is een gekkenhuis hier”, verzekert dokter Pol telefonisch vanuit zijn standplaats Weidman. „De garage staat vol met monitors waar de beelden op binnenkomen. Beneden in de kelder zitten de jongens van het geluid. De televisieploeg werkt met vier camera’s die 250.000 dollar per stuk kosten. Daarnaast maken ze met zes kleine camera’s, zogeheten GoPro’s, opnamen uit de hand. Uit de 180 uur materiaal die dat per week oplevert, wordt een aflevering van veertig minuten gemonteerd.” Het microfoontje dat de dialogen met hulpvragers registreert, heeft dokter Pol onafgebroken opgespeld. „Nu ook, terwijl ik zit te telefoneren. Ze verstaan toch geen woord van wat we zeggen.”

Zodra hij uitrukt om dierenleed te verzachten, snelt het team van National Geographic alvast vooruit om te polsen of de klant aan het programma wil meewerken. „Zijn ze daartoe bereid, dan krijgen ze meteen een microfoontje op. Dan staan ze al te filmen als ik het erf kom oprijden.Ik vind alles best zo lang ze me niet hinderen bij het uitoefenen van mijn vak. Dan roep ik: get out of my way! Het dier gaat voor.”

De gemoedelijke plattelandsdokter spreekt tot de verbeelding van een breed publiek. De klinische blik is zijn belangrijkste gereedschap; vaak weet hij al alleen al door het aan te kijken wat het gekwelde dier mankeert. Jan Pol is naar eigen zeggen een ‘old school vet’. Zijn tarieven liggen lager dan die van de concurrentie.

De Michigan Board of Veterinary Medicine veroordeelde hem in 2012 tuchtrechtelijk (met de proeftijd van een jaar) tot vijfhonderd dollar boete en het volgen van cursussen op zijn vakgebied. Hem werd ‘nalatigheid en incompetentie’ verweten in een zaak met een nest doodgeboren pups. Hij zou de uitkomst van een echografie verkeerd hebben geïnterpreteerd en het medisch dossier slordig hebben bijgehouden. Pol voelt zich onevenredig zwaar gestraft voor een relatief klein vergrijp; hij denkt dat de media er alleen opdoken omdat hij een televisiepersoonlijkheid is.

„Veel van mijn collega’s vinden dat de show van de Incredible Dr. Pol beter de Incompetent Dr. Pol zou kunnen heten”, blogt de Amerikaanse dierenarts Debora Lichtenberg. Ze heeft het idee dat zijn werkwijze nauwelijks veranderd is sinds hij vijfenveertig jaar geleden in Utrecht afstudeerde. „Hij zou moeten begrijpen dat dieren een pijncentrum hebben en dat je schone handschoenen moet aantrekken voordat je gaat opereren.” De dokter past onvoldoende verdoving toe en neemt het niet zo nauw met de hygiëne, is haar conclusie. „Ik weet dat vakgenoten kritiek op mij hebben, maar ik heb het te druk om dat allemaal te lezen”, reageert Pol. „Als ik mijn werk slecht deed, zou ik geen achttienduizend klanten hebben. Bij sommigen kom ik al dertig jaar over de vloer. Ik hoop hier nog heel lang mee door te gaan.”