Een schijnbestand in Oost-Oekraïne

Het bestand in Donetsk houdt geen stand. Rond het vliegveld is de oorlog opgelaaid. Moskou beschuldigt de Oekraïners. Kiev vreest nieuw scenario's.

Dode lichamen en een uitgebrande bus in Donetsk. In de Oost-Oekraïense stad is de strijd, met name om het internationale vliegveld, weer opgelaaid.
Dode lichamen en een uitgebrande bus in Donetsk. In de Oost-Oekraïense stad is de strijd, met name om het internationale vliegveld, weer opgelaaid. Foto Reuters

Het bestand in Oost-Oekraïne is amper een wapenstilstand te noemen. De slag om Donetsk is in volle hevigheid gaande. Of beter, de ‘Slag om Sergej Prokofjev’, het pas twee jaar oude vliegveld van Donetsk dat is vernoemd naar de Russische componist (1891-1953).

Bondskanselier Angela Merkel heeft president Vladimir Poetin daarop in een telefonisch onderhoud gisteren aangesproken. Maar het Kremlin lijkt geen krimp te hebben gegeven. Poetin legde de schuld vooral bij Oekraïne. Hij doelde ondermeer op een mortierinslag op school-57 in Donetsk, waarbij gisteren doden vielen. Kiev is daarvoor mogelijk verantwoordelijk.

Maar ook de rebellen schenden het bestand. Oekraïense strijdkrachten, die de luchthaven onder controle hadden toen het bestand 5 september van kracht werd, zijn op ‘Sergej Prokofjev’ ingesloten geraakt. De pro-Russische rebellen hebben vandaag pogingen gedaan om het vliegveld te bestormen. Volgens de Oekraïense media is dat mislukt. Volgens de Volksrepubliek Donetsk hebben milities een groot deel van het verkeersknooppunt en twee terminals ingenomen.

In Kiev vrezen de autoriteiten dat het niet blijft bij ‘Sergej Prokofjev’. Ze bereiden zich ook voor op een aanval op de havenstad Marioepol aan de Zwarte Zee. Marioepol is niet alleen essentieel voor de export van kolen en staal uit de Donbass, voor zover die mijnen en fabrieken nog werken onder de oorlogsomstandigheden. De plaats is ook de springplank naar een corridor over land naar de Krim. Zolang er nog geen brug is gebouwd, is het schiereiland uit Rusland alleen via een pont of per vliegtuig te bereiken.

Volgens de oude leider van de Krim-Tataren zou Rusland ook zijn troepenmacht op de geannexeerde Krim versterken. Tijdens een hoorzitting van de parlementaire Assemblee van de Raad van Europa zei de 70-jarige Moestafa Dzjemiljov, die eerder dit jaar de facto is verbannen uit zijn moederland, dat Moskou zich voorbereidt op een invasie vanaf de Krim.

Er zijn geen concrete aanwijzingen voor zo’n operatie. Maar feit is dat de Krim in militaire zin een bruggenhoofd kan zijn om greep te krijgen op de kuststrook tussen Taganrog in Rusland en het Oekraïense Odessa.

Alleen vicepremier Dmitri Rogozin, die in de regering verantwoordelijk is voor het ‘militair industrieel complex’ en de stem van de haviken vertolkt, hintte er gisteren in een rede in het Museum van de Strijdkrachten op.

Rogozin verklaarde dat de in 1992 afgescheiden republiek Transnistrië de „Russische grens” is. Herhaling van de „tragedie van Odessa” (2 mei kwamen daar bij gevechten en een brand circa 100 mensen om) zal niet getolereerd worden, zei Rogozin. Rusland zal zijn burgers in Transnistrië beschermen met vredestroepen en partners, zowel in Tiraspol (hoofdstad Transnistrië) als in Chisinau (hoofdstad Moldavië die een associatieverdrag met de EU heeft gesloten), aldus de vicepremier.

Kiev houdt de ontwikkelingen in Transnistrië met argusogen bij. Het staatje aan de oostelijke oever van de Dnjestr kan een voorbeeld zijn voor de separatistische volksrepublieken.

De vicepremier van Donetsk is een Rus die bijna twee decennia heeft gewerkt als minister van Staatsveiligheid in Tiraspol. De leiders van Novorossia, zoals de Donbass ter plekke en in Rusland wordt genoemd, proberen ook anderszins een eigen staatsstructuur te bouwen. De Oekraïense defensie-specialist Dmitri Timtsjoek meldde vanmorgen dat de volksrepublieken een plan hebben besproken om een inkomstenbelasting van 20 procent te gaan heffen. Bovendien zouden ze aansluiting bij de regio Zuidwest van Rusland willen. In Donetsk werd dat vandaag onmiddellijk ontkend. Dat is opmerkelijk, gelet op de media-oorlog die ook woedt. De separatisten willen de zakenwereld, die zijn bezit toch al ziet verpulveren, mogelijk niet nog meer schrik aanjagen.