Die bevingen gaan nog wel even door

Vertrekkend directeur van de NAM Bart van de Leemput heeft nergens spijt van, zegt hij. „Elke aardbeving blijft schrikken, maar over twintig jaar worden het er minder.”

De NAM wint nu olie in Schoonebeek. Foto Sake Elzinga
De NAM wint nu olie in Schoonebeek. Foto Sake Elzinga

Weer was het raak. Midden op de dag, rond kwart voor twee dinsdagmiddag. Groningen beefde door gaswinning. De aardschok had volgens het KNMI een kracht van 2,8 op de schaal van Richter en behoort tot de twee zwaarste van de 68 bevingen dit jaar. Het epicentrum lag even ten noordoosten van de stad Groningen.

De inwoners van de stad schudden mee. In de speeltuin. In het ziekenhuis. En op het stadhuis, tijdens een vergadering van B en W. Burgemeester Vreeman had niets in de gaten. Maar zijn wethouders wel. „Ze voelden een trilling. Water schudde in de kannetjes.” De burgemeester stuurde politie en brandweer de straat op om poolshoogte te nemen.

Bart van de Leemput maakte zich in Assen klaar voor zijn afscheidsreceptie. Hij vertrekt na vijf jaar – zijn voorgangers bleven korter – als directeur van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), het olie- en gasbedrijf dat de aardbevingen in Groningen veroorzaakt en een joint venture is van Shell en ExxonMobil. „Elke aardbeving blijft schrikken”, zei de directeur eerder die dag. „Als je weet dat het Groningenveld nog vijftig jaar produceert, komen er meer en mogelijk zwaardere gasbevingen. Maar over twintig jaar worden het er minder.”

Twee doelen stelde de directeur zichzelf bij zijn aantreden. Hij wilde „veiligheid vergroten” en „de kosten van de olie- en gaswinning verlagen”. Dat laatste lijkt gelukt. Van de Leemput: „Als je meet in activiteiten zijn we goed op weg. Dankzij innovatie doet NAM meer en ook op een steeds goedkopere manier. We hebben nu oliewinning in Schoonebeek, we winnen extra gas in De Wijk door middel van stikstofinjecties. En er zijn nu drie mobiele boortorens actief op land, in plaats van één, en we hebben een nieuwe installatie op zee.”

Maar het is u niet gelukt de veiligheid te vergroten.

Verbaasde blik: „Hoezo niet?”

Er kwamen meer en zwaardere aardbevingen. En die komen door gaswinning.

„O, dat bedoelt u. Veiligheid heeft hier vele kanten. Onze medewerkers hadden fors minder ongevallen. Ook de veiligheid van eigen installaties en de betrouwbaarheid van onze systemen is flink verbeterd. Het hele bedrijf mag daar trots op zijn.”

Maar Groningen werd onveiliger.

„Ja. Toen ik aantrad, dachten we dat een aardbeving een kracht van hooguit 3,9 op de schaal van Richter kan hebben. Maar nu weten we dat dit meer kan worden. Er bestaat een kans van 10 procent dat een beving heviger wordt dan 4,1. Dat betekent nogal wat. De mensen krijgen meer schade, ze vragen zich af of ze nog veilig zijn in eigen huis en ze willen weten waar ze in de toekomst aan toe zijn. Het gevoel over gas is in Groningen veranderd.”

U veroorzaakt die onveiligheid. Wat doet u hiertegen?

„We proberen de risico’s te beperken en we vergoeden de schade die moet worden gefikst. Tot dinsdag waren er 23.116 schademeldingen binnengekomen sinds 2012. Bij meer dan negentienduizend meldingen is NAM langs geweest. Verder hebben we nog drieduizend huisinspecties vanaf de straat uitgevoerd. Soms moet de schoorsteen eraf, in tientallen gevallen hebben we stutten en steunbalken geplaatst. Niemand is daar blij mee, maar een huis wordt er wel veiliger van. We zijn nog lang niet klaar – er moeten in totaal vijftigduizend panden worden geïnspecteerd en zo nodig verstevigd – maar de eerste stap is gezet. Een aardbevingsteam van 150 man zet alles op alles. Veertien panden hebben we gekocht, zeven als testlocatie en zeven omdat de kosten voor herstel en versterking hoger zijn dan de pandwaarde.”

U kunt ook minder gas gaan winnen, dat leidt tot minder bevingen. Daarop hamerde de toezichthouder, het Staatstoezicht op de Mijnen.

„Dat klopt. Maar daar gaan wij niet over. We hebben het hier niet over de dikte van een gaspijp. Deze afweging hoort thuis bij minister en parlement. Het is een afweging tussen staatsinkomsten, schone aardgasproductie, en veiligheid voor Groningers.”

Bent u opgelucht dat u het explosieve aardbevingsdossier kunt overdragen?

„Ik ben er niet vanaf en ik loop er niet voor weg. Bij Shell in Den Haag word ik verantwoordelijk voor de olie- en gasboringen in onder meer Nederland. En al heb ik nooit zelf een aardbeving meegemaakt, ik weet wat de mensen voelen. Want ik heb veel Groningers gesproken, hun verhalen raken me. Maar als je me vraagt wat ik nu anders zou doen, zeg ik: niets. We lopen de juiste route, je zou alleen willen dat het sneller kon.”