Cameron: Hof in Straatsburg heeft niet laatste woord

De Britten Conservatieven willen een einde maken aan de macht van het Hof voor de Mensenrechten in Straatsburg.

Ferme taal van premier David Cameron gisteren op het partijcongres van de Conservatieven: „Dit is het land dat de Magna Carta opstelde, het land dat keer op keer opkwam voor mensenrechten. [...] Wij hebben geen rechters in Straatsburg nodig die ons opdrachten geven.”

Dat zijn partij en veel kiezers genoeg hebben van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, was al langer bekend. Een aantal uitspraken van ‘Straatsburg’ schoot de Britten in het verkeerde keelgat. Minister van Justitie Chris Grayling suggereerde dat de Britten het Europees Verdrag voor de Mensenrechten (EVRM), waarop het Hof zijn uitspraken baseert, konden opzeggen. Het maakte van „ons land geen beter land”.

Uiteindelijk was Camerons belofte gisteren niet zo ingrijpend. De premier zei alleen dat, als hij de verkiezingen over zeven maanden wint, de Conservatieven de Human Rights Act zullen schrappen, en daarmee de manier waarop het EVRM wordt uitgevoerd in het Verenigd Koninkrijk. Het is een politieke belofte, bedoeld om kiezers die flirten met de gedachte op de rechtse UK Independent Party te stemmen, terug te winnen.

De Britten zouden daarmee terugkeren naar de situatie van vóór 1998, toen de Human Rights Act werd geïntroduceerd. De artikelen uit het EVRM zijn dan geen onderdeel van het Engelse recht, rechters hoeven mensenrechtenzaken niet te horen, en burgers die vinden dat hun rechten zijn geschonden, dienen zich rechtstreeks tot ‘Straatsburg’ te wenden. Dat kost tijd, zeker omdat het Hof met een grote achterstand kampt.

In plaats van de Human Rights Act wil Cameron een Bill of Rights introduceren. Over wat die moet inhouden, zweeg hij. De Britse minister van Justitie zei dat er „een duidelijke belofte in het verkiezingsprogramma” zou komen. Eerder deze week liet Lord Faulks, de advocaat die namens de Britse regering pleit bij het Hof, doorschemeren: „We zullen een enigszins afstandelijkere houding ten opzichte van Straatsburg krijgen.”

Hij hintte erop dat vonnissen alleen zouden moeten worden geaccepteerd met goedvinden van het Lagerhuis. Dominic Grieve, tot voor kort de hoogste jurist van de Britse regering, herhaalde in discussie met Faulks zijn zorgen dat dit de suggestie wekt dat „bij elke specifieke uitspraak het Britse Lagerhuis kan besluiten of de regering die moet implementeren”. Critici, onder wie Grieve, vrezen dat dit het Mensenrechtenverdrag ondermijnt. Niet alleen de Britten, ook andere landen zouden kunnen gaan kiezen welke uitspraken ze wel en welke ze niet zullen invoeren. Slachtoffer zouden burgers worden in landen als Rusland, waar de bescherming van mensenrechten tekortschiet.

In het Verenigd Koninkrijk kan de wetgevende macht besluiten van de rechtsprekende macht herroepen. Nu is het Hof in Straatsburg de hoogste macht geworden. Lord Judge, vroeger de hoogste rechter, zei vorig jaar: „Dit is een rechtbank die aan niemand verantwoording schuldig is. Ik denk oprecht niet dat rechters, hoe eminent ook, zulke macht moeten hebben.”

Camerons belofte in zake het schrappen van de Human Rights Act past bij zijn idee dat bevoegdheden terug moeten naar nationale parlementen. Hij zei: „Het is niet alleen de Europese Unie die opgeruimd moet worden, ook het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.” Die boodschap was bedoeld voor de rechterflank van zijn partij. De afgelopen dagen zijn verschillende Conservatieven, onder wie twee Lagerhuisleden, overgelopen naar concurrent Nigel Farage van UKIP.