Wie vanavond de Gouden Griffel wint? Er is één grote favoriet

Vanavond op het Kinderboekenbal, de traditionele opening van de Kinderboekenweek, de uitreiking van de Gouden Griffel voor beste kinderboek van het afgelopen jaar. Er is eigenlijk maar één échte kanshebber.

De jury noemde het aanbod van boeken voor 9 jaar en ouder dit jaar ‘overweldigend’. Daardoor vielen sterke boeken als Marjolijn Hofs De regels van drie en Anna Woltz’ Mijn bijzonder rare week met Tess al buiten de boot.

De waardering voor de 9+ titels is bij de jury dus erg groot, waarmee de kans groot lijkt dat een van die boeken de hoofdprijs wint. Het raadsel van alles wat leeft, het evolutiekinderboek van Jan Paul Schutten, geldt als grote favoriet. Maar een eigenzinnige jury zou ook zomaar voor de jonge Jef Aerts of debutant Emiel de Wild kunnen kiezen.

Kanshebbers voor Gouden Griffel

categorie 6+

Held op sokken – Bette Westera
Een onmiskenbaar leuk prentenboek: in de klinkende rijmzinnen vertelt Bette Westera over een underdogridder zonder baard, naast allerhande ridders die vooral succes lijken te hebben óm hun modieuze gezichtsbeharing.

De baardloze ridder staat ondertussen eenzaam gehakt te draaien van de verslagen draken – door Thé Tjong-Khing buitengewoon grappig geïllustreerd. Maar of de jury vindt dat dit luchtige verhaal genoeg in huis heeft voor een zware prijs als de Gouden Griffel…?

Goed? Ja, leuk!

Kanshebber? Het zou verrassend zijn.

Groter dan een droom – Jef Aerts
Aerts schreef een prentenboek over een dood zusje – met mooie beeldspraak op kinderniveau, maar op beslissende momenten ook te gewild poëtisch, op het zweverige af.

Groter dan een droom wordt dan ook vooral gedragen door de illustraties van Marit Törnqvist. Die voeren je mee in de troostrijke droom, die vertellen écht het verhaal. Maar in de eerste plaats is de Griffeljury er om de tekst te beoordelen, en die lijkt toch niet krachtig genoeg om een prijswinnaar te zijn.’


Goed? Jawel, maar de illustraties maken het boek.
Kanshebber? Een prijs voor de tekst lijkt wat onwaarschijnlijk.

categorie 9+

Broergeheim – Emiel de Wild
De broer van Joeri verdwijnt ineens; zijn ouders bannen hem uit hun leven. Wat is er aan de hand? Iets met onberekenbaarheid, iets met criminaliteit. Zijn broederliefde stelt Joeri aan de kant van zijn verdwenen broer, totdat hij erachter komt wat er is voorgevallen – en dan werpt deze kinderroman-in-briefvorm een nog veel interessanter vraagstuk op.

Dankzij de goed getroffen woorden en gedachten van de elfjarige Joeri voelt Broergeheim felrealistisch, en met de morele kwestie die Emiel de Wild daarbij aansnijdt is het een zeer opmerkelijk kinderboek. Nota bene: een debuut!

Goed? Zeer opmerkelijk en verrassend goed.

Kanshebber? Winst voor deze debutant zou een sensatie zijn, maar het is een uitstekend boek.

Vissen smelten niet – Jef Aerts
Twéémaal Jef Aerts? Jawel. Met dit kinderboek laat hij andermaal zien dat hij een eigenzinnige verschijning is in het jeugdboekenlandschap, met een magisch-realistische, sprookjesachtige vertelling over een jongen en een meisje in een ijzig landschap.

Maar Vissen smelten niet rammelt ook een beetje: de personages komen in dit boek niet geloofwaardig uit de verf. Aerts schippert tussen realistisch en fabelachtig – en dat gaat wringen.


Goed? Een opvallend eigenzinnig boek, maar eigenlijk mislukt.

Kanshebber? Betwistbaar, maar een gevaarlijke outsider.

Het raadsel van alles wat leeft – Jan Paul Schutten
De indrukwekkende rij prijzen die dit non-fictiekinderboek over de evolutie al vergaarde is ongeëvenaard: de Gouden Tulp (voor het beste non-fictieboek), het Gouden Penseel (voor de illustraties), de tweejaarlijkse Nienke van Hichtum-prijs voor kinderliteratuur, een nominatie voor de Jan Wolkers Prijs (voor natuurboeken). En allemaal terecht.

Misschien zou die prijzenhoos tegen Schutten kunnen werken, maar hij verdient de Gouden Griffel wel. En ieder weetgierig kind verdient Het raadsel van alles wat leeft.


Goed? Uitstekend.

Kanshebber? De enige echte, eigenlijk.

poëzie

Ik zoek een woord – Hans en Monique Hagen
Ik zoek een woord is een erg mooie bloemlezing van schrijversechtpaar Hans en Monique Hagen, met als gemene deler dat alle gedichten over taal en woorden gaan. De gedichten delen een kinderlijke verwondering en speelsheid, en de samenstellers beperkten zich terecht niet alleen tot jeugdpoëzie. Zo staat kinderdichter Remco Ekkers er gebroederlijk naast Remco Campert.

Het probleem is wel: wie bekroon je eigenlijk, als je dit boek Goud geeft? Complimenten voor de samenstellers, maar in feite komt de grootste lof al die dichters natuurlijk toe.

Goed? Ja, mooi
Kanshebber? Onwaarschijnlijk, want tamelijk onbekroonbaar.

Kleine stemmen – Gil vander Heyden
Kleine stemmen, grootse gedichten’, schreef de jury over deze poëziebundel van de nog vrij onbekende Vlaamse éminence grise Gil vander Heyden. ‘Groots’ is misschien iets te veel eer, want mooi zijn de kleine gedichtjes wel, maar nou ook weer niet baanbrekend.

Vander Heyden noteert huiselijke waarnemingen over katten en honden, vreugde en verdriet. Op een mooie, frisse, kinderlijke manier: ‘De zon bakt / de mensen in hun huizen / tot langzame poppen’. Maar voordat de gedichtjes ware diepte kunnen krijgen, zijn ze al uit.


Goed? Alleszins aardige, klassiek aandoende kinderpoëzie.

Kanshebber? Niet echt, niet baanbrekend.

Hoe werkt de Gouden Griffel?

De Griffeljury, bestaande uit kinderboekspecialisten, bekroont per categorie (‘tot 6 jaar’, ‘6-9 jaar’, ‘9+’, ‘informatief’ en ‘poëzie’) twee kinderboeken uit het afgelopen jaar met een Zilveren Griffel. Deze bekroonde boeken dingen mee naar de Gouden Griffel, maar wel alleen de boeken die in het Nederlands zijn geschreven. Vertaalde boeken maken dus geen kans.

Hoewel het geldbedrag van de Gouden Griffel gering is - de winnaar krijgt €1500 - maken de naamsbekendheid van de prijs en de uitreiking vlak voor de Kinderboekenweek dat de impact groter is dan die van bijvoorbeeld de Woutertje Pieterse Prijs (€ 15.000). De Gouden Griffel is de bekendste Nederlandse kinderboekenprijs en wordt daardoor algemeen gezien als hoofdprijs.

De Gouden Griffel wordt vanavond, tijdens het Kinderboekenbal in Utrecht, bekendgemaakt.