Waarom kroongetuigen tot ophef leiden - ‘OM verlaagt zich tot niveau crimineel’

Foto ANP/Evert Elzinga

Het gerechtshof in Amsterdam maakt vanmiddag bekend of de verklaringen van kroongetuige Fred Ros mogen worden gebruikt bij het hoger beroep in de liquidatiezaak. Het is nog nooit voorgekomen dat justitie in hoger beroep verklaringen van een kroongetuige aan het strafdossier wilde toevoegen.

De verklaringen van Fred Ros, die in het bezit zijn van NRC, zijn belastend voor een groep criminelen die worden verdacht van het uitvoeren van moorden in de onderwereld.

Inzet van kroongetuigen leidt vaak tot ophef

Volgens Ros zijn Willem Holleeder, Dino S. en Ali A. de drie opdrachtgevers van liquidaties geweest. Jesse R. was samen met Fred Ros de belangrijkste organisator en uitvoerder van liquidaties. Jesse R. werd door de rechter tot levenslang veroordeeld. Fred Ros kreeg dertig jaar cel. De verdachte opdrachtgevers Dino S. en Ali A. werden vrijgesproken van betrokkenheid bij liquidaties.

Willem Holleeder is nog niet vervolgd voor zijn rol bij liquidaties. Het Openbaar Ministerie doet op basis van de verklaringen van Ros wel aanvullend onderzoek naar Holleeder. Hij is nog niet aangehouden.

De inzet van kroongetuigen in het strafproces is wettelijk geregeld maar leidt wel vaak tot ophef. Zeker als het gaat om criminelen die worden verdacht van ernstige strafbare feiten. In de liquidatiezaak heeft justitie zelfs twee deals gesloten met criminelen - Peter la S. en Fred Ros – die zelf zijn veroordeeld voor betrokkenheid bij onderwereldmoorden. Peter la S., alias Vieze Peter, heeft bekend dat hij betrokken was bij de moord op Cees Houtman in 2005. Fred Ros heeft bekend dat hij de moord op Thomas van der Bijl in 2006 heeft georganiseerd.

Justitie heeft vaak alleen zicht op puzzelstukjes

Peter la S. sloot zijn deal eind 2006 en zijn verklaringen zijn belangrijk gebleken als bewijs tegen een groep verdachten. Omdat Peter la S. geen contact had met de verdachte opdrachtgevers werden zij vrijgesproken. Daarom heeft justitie ook een deal gemaakt met Fred Ros, die naar eigen zeggen in direct contact stond met Dino S. en Ali A.

Volgens hoogleraar strafrecht Peter Tak is de inzet van kroongetuigen nodig bij het oplossen van hele zware misdrijven. Tak:

“Justitie heeft bij zware georganiseerde misdaad vaak wel zicht op de grote hoop puzzelstukjes maar heeft een insider nodig om die stukjes al elkaar te passen. Daar heb je een kroongetuige voor nodig. Dat geldt in het bijzonder voor criminaliteit waar normale opsporingsmiddelen niet genoeg bewijs opleveren.”

Dat kroongetuigen onbetrouwbaar zouden zijn omdat ze bijvoorbeeld strafvermindering krijgen ziet Tak niet:

“Normale getuigen zijn even onbetrouwbaar. Bij een kroongetuige weet je dat hij een dubbele agenda heeft. Zijn belang is duidelijk. Dat is bij gewone getuigen soms veel moeilijker. Maar voor alle getuigen geldt dat hun verhaal feitelijk moet worden gecontroleerd. Er moet ondersteunend bewijs zijn.”

Criminelen komen eerder vrij

Advocaat Sander Janssen is vorig jaar gepromoveerd op de inzet van kroongetuigen in het strafproces. Janssen, in het liquidatieproces actief als advocaat van een van de hoofdverdachten, begrijpt dat justitie kroongetuigen wil inzetten maar ziet grote gevaren. Janssen:

“Het belangrijkste probleem is dat het Openbaar Ministerie zich moet verlagen tot het niveau van een crimineel. Dat leidt tot allerlei dilemma’s waar het Openbaar Ministerie zich niet aan moet blootstellen.”

Een specifiek gevaar in deze zaak is dat de twee kroongetuigen elkaars verklaringen onderuit kunnen halen, als deze elkaar tegenspreken. Bovendien, zo stelt Janssen, ontstaat er een groot moreel probleem bij de inzet van kroongetuigen:

“Nu komen criminelen eerder vrij omdat ze een deal krijgen in ruil voor hun verhaal. Hoe leg je dat uit aan de slachtoffers van die criminelen?”

De zitting van het hof begint vanmiddag op 13.00 uur. Via twitter doen @jmeeus12 en @Evansteenbergen verslag

Lees ook de eerste aflevering van Freds Waarheid: ‘Die man is eng en moet dood, zegt Holleeder’