Verleiden tot geweld, dat is de crux

Mensen werven voor de islamitische heilige oorlog mag niet in Nederland. Maar wanneer ronsel je eigenlijk?

Aanhangers van de jihadistische groep Islamitische Staat demonstreerden deze zomer in de Haagse Schilderswijk. Foto ANP

Ronselen voor de jihad, de heilige oorlog – daarvan worden twee mannen beschuldigd die gisteren voor de rechter in Den Haag stonden. In een zogeheten pro-formazitting besloot de rechter dat Oussama C. en Maher H. vast blijven zitten tot hun zaak inhoudelijk wordt behandeld. Voor H. is dat begin november, C. staat vermoedelijk pas volgend jaar terecht.

1 Wat is dat, verboden ronselen?

Iemand werven voor vreemde krijgsdienst of voor de gewapende strijd, aldus artikel 205 van het Wetboek van Strafrecht. Vroeger werd in dat artikel alleen de vreemde krijgsdienst genoemd, maar daar is in 2004 de gewapende strijd bijgekomen. De bedoeling daarvan was nadrukkelijk om werven voor Islamitische terreurgroepen strafbaar te maken. De wetswijziging was onderdeel van de Wet terroristische misdrijven, de wet die na de 9/11-aanslagen in de VS opsporing en bestraffing van terrorisme makkelijker moest maken. Sindsdien heeft de rechter bepaald dat de jihad een gewapende strijd is als bedoeld in dit artikel.

2 Ronsel je al als je folders voor het kalifaat uitdeelt, of moet je iemand echt lid maken van een soort terreurcel?

Iets daartussenin, maar het is een lastige vraag. Wat in ieder geval niet hoeft, is dat de rekruut ergens een handtekening onder zet, zich echt verbindt om te vechten. Daarom is in de wettekst ‘aanwerven’ veranderd in ‘werven’. De Hoge Raad heeft bepaald dat het er niet toe doet wat het effect van de ronselpraktijken is. Of je iemand daadwerkelijk overhaalt om te gaan vechten is niet relevant, evenmin dat iemand het misschien allang van plan was. Strafbaar is dat je het probeert. In de Kamerstukken is een vergelijking getrokken met het omkopen van ambtenaren. Ongeacht of de ambtenaar het geschenk aanneemt, het aanbieden is strafbaar.

3 Hoe concreet moet de aansporing om te vechten dan zijn?

Dat is niet helemaal duidelijk. De advocaat van Oussama C. merkte het gisteren ook op: dat niet eens duidelijk was wat C. nou concreet gedaan zou hebben om het ‘ronselen’ te kunnen noemen. Rekruteren is een proces, zei het Haagse gerechtshof een aantal jaren geleden in de procedure tegen leden van de terroristische Hofstadgroep. En dat begint met ideologisch ‘rijp’ maken, dus praten over het geloof en het belang van strikte naleving van sharia-wetten bijvoorbeeld. Het is de bedoeling van de wetgever geweest ook dit „voortraject” strafbaar te maken, „waarin een mogelijke rekruut nog wordt bespeeld”, constateerde het hof. Maar het zei ook dat alleen veel over het geloof praten niet genoeg is. Het moet duidelijk de bedoeling zijn de rekruut uiteindelijk tot geweld te verleiden. Dat bleek volgens hof en Hoge Raad uit gedrag als het vertonen van films over onthoofding en het maken van bomgordels. En uit het afschieten van wapens, en anderen daarin trainen. Ook benadrukten de verdachten telkens dat elke gezonde moslim oorlog moet voeren tegen ongelovigen, waarbij ze onthoofdingsgebaren maakten.