Tifanny volleybalt net zo goed als Rodrigo

Wie kende Rodrigo de Pereira Abreu? Volleyballers weten zeker wie dat was. Geboren in Brazilië, speelde als prof verder in Spanje, Portugal, Indonesië, Frankrijk, België en Nederland. Bijnaam: Para. Wie kent Tifanny Abreu? Nou, zeker de spelers van het eerste mannenteam van de Amsterdamse vereniging US. Die kenden Rodrigo ook al. Rodrigo was. Tifanny is. Hij is bezig zij te worden. Terwijl dat proces gaande is, is Tifanny een gewaardeerde kracht in het mannenteam. Rodrigo was vorig seizoen een drijvende kracht achter het kampioenschap, waardoor US sinds twee weken in de Topklasse uitkomt, het op een na hoogste niveau in het Nederlandse volleybal.

Coach noch spelers zeggen moeite te hebben met Tifanny, zo bleek uit een artikel in Het Parool. Ze maken weleens de grap dat „ze slaat als een wijf”, waarna Tifanny de bal een nóg hardere dreun geeft, en verder is ze in het veld gewoon „one of the guys”. Die zelf zegt: „Dat ik moet wachten met douchen tot iedereen klaar is, kost mij geen moeite.”

Het Nederlandse basketbal telt een speler die de omgekeerde weg bewandelde: hij voelde zich in een jongen die in een meisjeslichaam woonde, veranderde na de transformatie van club, en hij houdt bij het douchen zijn shirt aan. Hij kwam wel uit deze kast en informeerde zijn medespelers.

Juist deze zomer kwam NOC*NSF met nieuwe, soepeler richtlijnen voor de deelname van transgenders aan competitiesport. De sportkoepel reageerde op een wetswijziging die het per 1 juli van dit jaar mogelijk maakte dat transgenders in hun geboorteakte hun geslacht kunnen laten wijzigen. Voor topsporters gelden bij de meeste sporten de richtlijnen van het IOC. Die houden in dat het nieuwe geslacht bij de burgerlijke stand moet zijn geregistreerd, en dat een hormoonbehandeling van twee jaar en een operatie die het geslacht verandert, achter de rug moeten zijn.

Het zijn duidelijke richtlijnen, ze kunnen helpen bij het voorkomen van pijnlijke situaties als met de Zuid-Afrikaanse atlete Caster Semenya, wier prestaties met hoon werden ontvangen. Ze moest een seksetest ondergaan en pas na veel gedoe werd ze als vrouw erkend door de internationale atletiekfederatie. Nederland kende, veel langer geleden, de affaire rond de hardloopster Foekje Dillema die werd uitgesloten na een – letterlijk – oppervlakkige seksetest.

De eerste openlijk transseksuele topsporter was, voor zover bekend, de Amerikaanse tennisster Renée Richards, voorheen Richard Raskind. In 1975 geopereerd, wilde ze in 1976 als vrouw meedoen aan de US Open. De Amerikaanse tennisbond ontzegde haar de toegang, omdat ze weigerde een tweede test te ondergaan, nadat de eerste een uitslag liet zien die ambigu was. Ook op Wimbledon was ze niet welkom. Ze vocht haar ban met succes aan bij de rechter in New York. In 1977 nam ze wel deel aan de US Open. Prompt werd Richards in de eerste ronde uitgeschakeld door Virginia Wade. Renée Richards werd later oogheelkundige en schreef een autobiografie. Als pionier voor de strijd van transgenders in de sport werd ze vorig jaar geëerd met een plek in de National Gay and Lesbian Sports Hall of Fame.

Tifanny Abreu, 29 jaar, voelt zich thuis in Amsterdam waar ze „de straat op kan hoe ik wil”. Waar ze in de toekomst zal volleyballen, bij de mannen of de vrouwen, weet ze nog niet, zei ze in Het Parool. Rodrigo was een uitblinker bij US; Tifanny is op zijn minst een rolmodel zoals de nu tachtigjarige Renée Richards er een was. Voor de transgenders voor wie sport nog allerminst vanzelfsprekend is, laat staan topsport. Het Transgender Netwerk Nederland adviseert om eerst een bestuurslid of een trainer maar eens in vertrouwen te nemen. Hopelijk reageren ze als de medespelers van Abreu. Sport is voor iedereen; volgens zowel Van Dale, de Nederlandse Taalunie als het Genootschap Onze Taal is sport vrouwelijk noch mannelijk.