Studenten Hongkong tarten de Volksrepubliek

Kerken en sociale organisaties vrezen dat Chinese leiders het studentenprotest hard gaan neerslaan.

De demonstrerende studenten dragen mondkapjes tegen pepperspray die de oproerpolitie gebruikt. Foto AP

Zelf zwijgt de Chinese partijleider en president Xi Jinping. Maar de spreekbuizen van de Communistische Partij van China doen hun werk met verve. De tienduizenden Hongkongers die sinds vrijdag demonstreren voor het recht om in 2017 hun eigen burgemeester te kiezen, laten zich leiden door „anti-Chinese krachten, die in de ban zijn van westerse denkbeelden over democratie”, aldus de hoofdcommentator van het Volksdagblad.

Niet ondenkbaar dat hier Xi Jinping zelf spreekt, want vaststaat dat hij niet zal wijken voor de eisen van studenten en pro-democratische groepen. De studenten, die geen duidelijke leider hebben, speculeren er juist op dat de autoriteiten in Hongkong en China alles zullen doen om te voorkomen dat de „paraplu-revolte” uitmondt in een bloedbad naar het precedent van de Tiananmendemonstraties in 1989 in Beijing. Even leek zondag een herhaling van de traumatische slotakte van 25 jaar geleden in de maak, maar de onhandige, slechtgeleide oproerpolitie van Hongkong werd na golven van volkswoede teruggeroepen.

De politie houdt zich weer even rustig maar de boodschap uit Beijing vandaag is ondubbelzinnig. De beperkte autonomie van de 7,2 miljoen Hongkongers en hun voor China unieke vrijheden – zoals persvrijheid en onafhankelijke rechtspraak – zullen niet worden verruimd; de Chinese autoriteiten zijn niet van plan hun greep op de stad te verlichten en de keuze van de chief-executive, een soort burgemeester, over te laten aan de Hongkongers.

Concessies, hoe minimaal ook, kunnen uitgelegd worden als een teken van zwakte en anderen in China op gedachten brengen. Met het oog op copycats maakt de censuur in China overuren: elke verwijzing naar Hongkong wordt op het internet geblokkeerd. De BBC en CNN gaan op zwart zodra ze over Hongkong berichten.

De in zwarte T-shirts geklede jongeren die het centrum hebben ingenomen, ogen idealistisch en een beetje naïef, maar zijn doordrongen van het besef dat zij een confrontatie zijn aangegaan met de hoogste machten van de Volksrepubliek. „Wij willen onze vrijheden behouden en uitbreiden, wij willen niet over tien, twintig of vijftig jaar een gewone Chinese stad zijn”, zegt de 24-jarige student politieke wetenschappen William Cheung terwijl hij paraplu’s en mondmaskers (tegen pepperspray en traangas) uitdeelt. „Wij gaan net zo lang door tot onze eisen zijn ingewilligd.”

Daarmee is de dreiging van hard ingrijpen niet verdwenen. Geruchten als zou het leger klaar staan worden halfslachtig ontkend. Want, weet iedereen in Hongkong, als het erop aankomt zal Xi Jinping niet aarzelen om de orde volgens de definities van de Communistische Partij te herstellen, zelfs als dat tot internationale repercussies leidt. Leiders van kerken en sociale organisaties in Hongkong waarschuwden gisteren al voor dit scenario. Het machtsmonopolie van de partij is ook in Hongkong onaantastbaar, beseffen zij. Ongetwijfeld hebben de Chinese leiders ook geconstateerd dat het Verenigd Koninkrijk, de EU en de VS zich opvallend stil houden. Op enige internationale steun hoeven de demonstranten nog niet te rekenen. De vraag is nu hoe lang het duurt voordat zij de hopeloosheid van hun acties inzien.